Franz Peter Schubert, urodzony 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, zmarł 19 listopada 1828 roku w Wiedniu, mając zaledwie 31 lat. Jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych kompozytorów epoki romantyzmu, mistrza niemieckiej pieśni artystycznej (Lied), który pozostawił po sobie ponad 600 utworów tego gatunku. Jego dorobek obejmuje również znaczące dzieła symfoniczne, kameralne i fortepianowe. Mimo że za życia jego sława była ograniczona do wąskiego kręgu wielbicieli, to pośmiertnie jego geniusz został w pełni odkryty i doceniony przez takich twórców jak Schumann czy Brahms, którzy przyczynili się do popularyzacji jego muzyki na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 19 listopada 1828 roku miał 31 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie.
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
- Zawód: Kompozytor muzyki.
- Główne osiągnięcie: Uznanie za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej (Lied) i twórcę ponad 600 utworów tego gatunku.
Podstawowe informacje o Franzu Schubercie
Franz Peter Schubert przyszedł na świat 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, które wówczas było przedmieściem Wiednia. Jego ojciec, Franz Theodor Florian Schubert, pochodził ze Śląska Austriackiego i pracował jako nauczyciel. Młody Franz od najmłodszych lat wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne, szybko przewyższając swoich pierwszych nauczycieli, w tym starszego brata Ignaza.
Tragiczne okazały się okoliczności śmierci Franza Schuberta. Zmarł w wieku zaledwie 31 lat, 19 listopada 1828 roku w Wiedniu. Oficjalną przyczyną zgonu podano dur brzuszny, jednak współcześni badacze skłaniają się ku teorii o syfilisie. Jego krótkie życie, choć zakończone przedwcześnie, było niezwykle intensywne pod względem twórczym.
Rodzina i życie prywatne Franza Schuberta
Franz Peter Schubert był dwunastym dzieckiem Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabethy Kathariny Vietz. Rodzina Schuberta była liczna, jednak naznaczona wieloma stratami – dziewięcioro z czternaściorga dzieci zmarło w niemowlęctwie. Mimo trudnych warunków, ojciec kompozytora dostrzegł i wspierał talent syna.
W życiu osobistym Schuberta ważną rolę odegrała niespełniona miłość do sopranistki Therese Grob, której poświęcił wiele utworów. Ich plany małżeńskie pokrzyżowało prawo wymagające od narzeczonego posiadania środków finansowych. Życie towarzyskie Schuberta było bogate, a przyjaźnie, zwłaszcza z Josephem von Spaunem, odgrywały kluczową rolę, zapewniając mu wsparcie materialne i artystyczne. Biografowie sugerują, że Franz Peter Schubert mógł zmagać się z cyklotymią, zaburzeniem nastroju, które mogło wpływać na jego samopoczucie i twórczość.
Kariera i edukacja Franza Schuberta
Droga Franza Petera Schuberta do świata muzyki rozpoczęła się od wczesnego talentu. W listopadzie 1808 roku otrzymał stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium (Stadtkonvikt) w Wiedniu, gdzie zetknął się z dziełami Mozarta i Beethovena. Prawdziwym mentorem, który rozwinął jego talent, był Antonio Salieri, szkoląc go w zakresie teorii muzyki i kompozycji do 1817 roku. Po opuszczeniu seminarium w 1813 roku, Schubert pracował jako nauczyciel w szkole ojca, jednak w marcu 1828 roku, na kilka miesięcy przed śmiercią, zorganizował jedyny w swoim życiu publiczny koncert poświęcony wyłącznie własnym utworom, który spotkał się z dobrym przyjęciem.
Edukacja muzyczna Franza Schuberta
- Pierwsze lekcje gry na skrzypcach od ojca w wieku 8 lat.
- Nauka gry na pianinie od starszego brata Ignaza w wieku 6 lat.
- Stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium (Stadtkonvikt) od listopada 1808 roku.
- Nauka teorii muzyki i kompozycji u Antonio Salieriego (do 1817 roku).
Dorobek muzyczny Franza Schuberta
Franz Peter Schubert, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie niezwykle bogaty i różnorodny dorobek kompozytorski. Rok 1815 był okresem jego niezwykłej płodności twórczej, w którym skomponował ponad 20 000 taktów muzyki, w tym wiele utworów kościelnych, symfonię i około 140 pieśni. **Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej (Lied), gatunku, który wyniósł do rangi arcydzieła, pozostawiając po sobie ponad 600 utworów tego typu.** Do najsłynniejszych należą arcydzieła takie jak „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade” czy wzruszające „Ave Maria”. Jego pieśni charakteryzują się głęboką ekspresją i mistrzowskim oddaniem nastroju tekstu.
Oprócz pieśni, Schubert skomponował również szereg znaczących dzieł symfonicznych i kameralnych. Jego dorobek symfoniczny obejmuje siedem pełnych symfonii, w tym słynną VIII Symfonię h-moll, znaną jako „Niedokończona”, oraz IX Symfonię C-dur, nazwaną „Wielką”. Jego twórczość kameralna, obejmująca kwartety smyczkowe i kwintety, również stanowi ważną część jego dziedzictwa. Pierwsze kwartety smyczkowe Schubert pisał z myślą o rodzinnym zespole, w którym sam grał na altówce.
Najważniejsze dzieła Franza Schuberta
- Pieśni (Lieder): ponad 600 utworów, w tym „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade”, „Ave Maria”.
- Symfonie: siedem pełnych symfonii, w tym VIII Symfonia h-moll („Niedokończona”) i IX Symfonia C-dur („Wielka”).
- Muzyka kameralna: kwartety smyczkowe, kwintety.
- Utwory fortepianowe.
Uznanie i pośmiertna sława Franza Schuberta
Za życia uznanie dla Franza Petera Schuberta było ograniczone do małego kręgu jego wielbicieli w Wiedniu. Mimo niezwykłego talentu i płodności twórczej, nie zdobył on szerokiej sławy ani uznania finansowego. Jego dzieła były często wykonywane w kameralnych, prywatnych kręgach. **Dopiero dekady po jego śmierci nastąpiło prawdziwe odkrycie i docenienie jego geniuszu przez takich kompozytorów jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms.** Ich zaangażowanie sprawiło, że muzyka Franza Schuberta na stałe wpisała się do kanonu muzyki światowej, a jego nazwisko stało się synonimem głębokiej emocjonalności i piękna melodycznego w romantycznej pieśni i muzyce instrumentalnej.
Ciekawostki z życia Franza Schuberta
Dzieciństwo i młodość Franza Petera Schuberta obfitowały w niezwykłe historie, które podkreślają jego wyjątkowy talent. Michael Holzer, organista, który udzielał młodemu Schubertowi lekcji, przyznawał, że chłopiec posiadał wiedzę wykraczającą poza jego własne możliwości dydaktyczne. Wczesne dzieciństwo Schuberta przyniosło również ciekawe okoliczności związane z możliwością ćwiczenia na instrumentach – dzięki przyjaźni z czeladnikiem stolarskim, młody Franz miał dostęp do magazynu z fortepianami.
**Warto wiedzieć: Rok 1815 był jednym z najbardziej produktywnych w życiu Schuberta – skomponował wtedy ponad 20 000 taktów muzyki, w tym dziewięć utworów kościelnych, symfonię i około 140 pieśni (Lieder).** Warto również zwrócić uwagę na dyskusje dotyczące seksualności Schuberta, które wywołały debatę naukową od 1989 roku, kiedy muzykolog Maynard Solomon wysunął tezę o jego homoseksualnych skłonnościach. Krótkość jego życia, zakończona w 1828 roku, w wieku zaledwie 31 lat, wciąż budzi refleksję nad tym, jak wiele jeszcze mógłby stworzyć ten wiedeński mistrz pieśni i muzyki instrumentalnej.
| Okres | Wydarzenie |
|---|---|
| 1797 | Urodziny Franza Petera Schuberta w Himmelpfortgrund. |
| 1804 | Antonio Salieri dostrzega talent Schuberta. |
| 1808 | Rozpoczęcie nauki dzięki stypendium w Stadtkonvikt. |
| 1813 | Zakończenie nauki w seminarium, rozpoczęcie szkolenia nauczycielskiego. |
| 1814 | Poznanie Therese Grob. |
| 1815 | Bardzo produktywny rok twórczy, skomponowanie ok. 140 pieśni. |
| 1816 | Przeprowadzka do domu matki Franza von Schobera, decyzja o poświęceniu się komponowaniu. |
| 1818 | Pierwsze kompozycje z myślą o rodzinnym zespole. |
| 1828 | Jedyny autorski koncert poświęcony własnym utworom (marzec). |
| 1828 | Śmierć Franza Schuberta w Wiedniu (19 listopada). |
Franz Peter Schubert, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie ogromny dorobek muzyczny, który ukształtował pieśń romantyczną i wpłynął na rozwój muzyki symfonicznej i kameralnej. Jego twórczość, doceniona w pełni pośmiertnie, stanowi fundament klasyki gatunku i nadal inspiruje kolejne pokolenia melomanów i artystów, potwierdzając jego pozycję jako jednego z największych kompozytorów w historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jaki jest słynny utwór Schuberta?
Jednym z najbardziej znanych utworów Franciszka Schuberta jest „Niekompletna” VIII Symfonia w h-moll. Inne niezwykle popularne dzieła to cykle pieśni „Piękna młynarka” i „Zimowa podróż”.
Na co chorował Schubert?
Franciszek Schubert cierpiał na kiłę, której nabawił się prawdopodobnie w młodości. Choroba ta miała znaczący wpływ na jego późniejsze życie i stan zdrowia.
Z czego zasłynął Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zasłynął przede wszystkim jako genialny kompozytor pieśni, tworząc ponad 600 utworów tego gatunku. Był również wybitnym twórcą symfonii, muzyki kameralnej i fortepianowej, pozostawiając po sobie bogate i melodyjne dziedzictwo.
Na co zmarł Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zmarł na skutek duru brzusznego. Choć wcześniej chorował na kiłę, bezpośrednią przyczyną jego śmierci była infekcja bakteryjna.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert
