Rumi: Życie i dziedzictwo mistrza sufickiego poezji

0

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, powszechnie znany jako Rumi, urodził się 30 września 1207 roku. Był to wybitny perski poeta, uczony prawnik i mistyk suficki, którego dzieła do dziś inspirują uniwersalizmem i przesłaniem tolerancji. Na rok 2024 Rumi miałby 817 lat. Jego życie uległo radykalnej przemianie po przełomowym spotkaniu z Szamsem z Tabrizu, które zapoczątkowało jego bogatą twórczość poetycką. Jego syn, Sultan Walad, wraz z uczniami założył zakon Mevlevi, znany jako Zakon Wirujących Derwiszy, co świadczy o trwałym wpływie jego nauk i praktyk na duchowość.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2024 miałby 817 lat.
• Żona/Mąż: Żona – Gowhar Khatun.
• Dzieci: Dwóch synów – Sultan Walad i Ala-eddina Chalabi.
• Zawód: Perski poeta, prawnik, mistyk suficki.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za najpopularniejszego poetę świata, autor monumentalnych dzieł duchowych takich jak „Masnavi”.

Podstawowe informacje o Jalālu al-Dīnie Muḥammadzie Rūmīm

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, urodzony 30 września 1207 roku w miejscowości Wakhsh, na terenie dzisiejszego Tadżykistanu, zapisał się w annałach historii jako jeden z najwybitniejszych myślicieli i poetów perskich. Jego narodziny miały miejsce na wschodnim brzegu rzeki Wakhsh, w regionie wówczas należącym do Imperium Chorezmijskiego. Perskie korzenie rodziny, głęboko zakorzenione w tradycjach nauczania islamu w ramach liberalnej szkoły hanaficko-maturydyjskiej, stanowiły fundament jego wczesnego życia i kształtowania się światopoglądu.

Warto wiedzieć: Przydomek „Rumi” dosłownie oznacza „Rzymianin”, co jest odniesieniem do jego życia spędzonego w Anatolii, która w tamtych czasach była częścią Cesarstwa Wschodniorzymskiego.

Data i miejsce urodzenia

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī przyszedł na świat 30 września 1207 roku w Wakhsh, w regionie dzisiejszego Tadżykistanu, który w momencie jego narodzin był częścią Imperium Chorezmijskiego.

Pochodzenie i etniczność

Rumi wywodził się z perskiej rodziny. Jego ojciec, Bahâ’ uddîn Walad, był szanowanym kaznodzieją i prawnikiem w Wielkim Balchu, ważnym centrum kultury perskiej i sufizmu. To dziedzictwo miało głęboki wpływ na jego późniejszą duchowość i twórczość.

Znaczenie imienia i przydomków

Przydomek „Rumi” oznacza „Rzymianin”, nawiązując do jego życia w Anatolii, która była częścią Cesarstwa Bizantyjskiego. W świecie perskojęzycznym znany jest przede wszystkim jako „Mawlānā” lub „Molānā” (nasz mistrz), a w Turcji jako „Mevlânâ”.

Tytuły honorowe

Ze względu na swój autorytet i mądrość, Rumi jest powszechnie określany tytułami honorowymi, takimi jak „Mawlānā” czy „Mevlânâ”, podkreślającymi jego rolę jako mistrza duchowego.

Data i okoliczności śmierci

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī zmarł 17 grudnia 1273 roku w Konyi, ówczesnej stolicy Sułtanatu Rum, w wieku 66 lat. Jego śmierć była doniosłym wydarzeniem, zapoczątkowującym kult, który trwa do dziś.

Życie osobiste i rodzinne

Życie osobiste Rumiego, choć często w cieniu jego duchowych i intelektualnych dokonań, było naznaczone silnymi więzami rodzinnymi oraz burzliwymi wydarzeniami, w tym przymusową ucieczką przed najazdem Mongołów. Relacje, zwłaszcza z Szamsem z Tabrizu, odegrały kluczową rolę w jego rozwoju artystycznym i duchowym.

Rodzice i tradycja rodzinna

Ojcem Rumiego był Bahā ud-Dīn Walad, teolog i mistyk, znany jako „Sułtan Uczonych”. Rodzina Rumiego od pokoleń pielęgnowała tradycje nauczania islamu w ramach liberalnej szkoły hanaficko-maturydyjskiej, co stanowiło fundament jego edukacji i światopoglądu.

Małżeństwa i potomstwo

W 1225 roku Rumi poślubił Gowhar Khatun, z którą miał dwóch synów: Sultana Walada i Ala-eddina Chalabiego. Sultan Walad odegrał znaczącą rolę w kontynuowaniu dziedzictwa ojca, zakładając zakon Mevlevi.

Ucieczka przed Mongołami

W okresie między 5. a 13. rokiem życia, rodzina Rumiego była zmuszona do opuszczenia Azji Środkowej z powodu najazdu mongolskiego. Ta długa i pełna wyzwań podróż przez Samarkandę, Niszapur, Bagdad, aż do Hidżazu i Damaszku, niewątpliwie ukształtowała jego perspektywę na życie i ludzkie cierpienie.

Kariera i edukacja

Droga Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī do statusu jednego z najsłynniejszych myślicieli i poetów świata była złożona. Początkowo kształcił się jako prawnik i nauczyciel religijny, a następnie, pod wpływem mistycznego spotkania, całkowicie odmienił swoje życie, poświęcając się tworzeniu poezji.

Edukacja religijna i prawnicza

Po śmierci ojca w 1231 roku, 25-letni Rumi przejął jego obowiązki jako islamski molvi. Przez kolejne dziewięć lat pogłębiał swoją wiedzę pod kierunkiem Sayyeda Burhana ud-Dina Muhaqqiqa Termaziego, zdobywając gruntowne wykształcenie religijne i prawnicze.

Działalność jako jurysta

Zanim Rumi zyskał sławę jako poeta, był uznanym islamskim prawnikiem w Konyi. Wydawał fatwy, wygłaszał kazania i nauczał studentów, dzieląc się swoją wiedzą i mądrością.

Przełomowe spotkanie z Szamsem z Tabrizu

15 listopada 1244 roku miało miejsce wydarzenie, które całkowicie odmieniło życie Rumiego – spotkanie z wędrownym derwiszem Szamsem z Tabrizu. Ich intensywna wymiana duchowa i intelektualna doprowadziła do porzucenia przez Rumiego dotychczasowych obowiązków, otwierając go na nowe ścieżki duchowe i artystyczne.

Zniknięcie Szamsa i narodziny poety

Tajemnicze zniknięcie Szamsa z Tabrizu w grudniu 1248 roku pogrążyło Rumiego w głębokiej żałobie. To właśnie to cierpienie stało się potężnym katalizatorem dla jego twórczości poetyckiej, w której poszukiwał duchowej jedności z utraconym przyjacielem, nadając swojej poezji głęboki, mistyczny wymiar.

Osiągnięcia i dziedzictwo

Dziedzictwo Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī wykracza daleko poza jego epokę, czyniąc go postacią o globalnym znaczeniu. Jego twórczość, doceniana przez UNESCO i tłumaczona na dziesiątki języków, świadczy o uniwersalnym przesłaniu pokoju i tolerancji.

Status „najpopularniejszego poety świata”

Rumi jest powszechnie uznawany za najpopularniejszego poetę na świecie, zdobywając ogromną popularność m.in. w Stanach Zjednoczonych. Jest to dowód na ponadczasowość jego przesłania i uniwersalność jego poezji.

Uznanie UNESCO

W 2007 roku, z okazji 800. rocznicy urodzin Rumiego, UNESCO uhonorowało go, wybijając pamiątkowy medal, co stanowiło wyraz uznania dla jego nieocenionego wkładu w kulturę światową i promowania idei pokoju i tolerancji.

Muzyka i rytuały

Duchowość Rumiego wykraczała poza słowo pisane, obejmując również formy ekspresji artystycznej, takie jak muzyka i taniec. Jego nauki stały się podstawą dla praktyk mistycznych, które do dziś są kultywowane przez jego naśladowców.

Zakon Wirujących Derwiszy

Po śmierci Rumiego, jego syn Sultan Walad wraz z uczniami założył zakon Mevlevi, znany jako Zakon Wirujących Derwiszy. Są oni słynni z przeprowadzania ceremonii Sama, która obejmuje mistyczny taniec, czyli wirowanie, będące kontynuacją duchowych poszukiwań zainicjowanych przez Rumiego.

Koncepcja Sufi Whirling

Rumi wprowadził lub spopularyzował praktykę wirowania jako formy medytacji i modlitwy, wierząc, że muzyka i taniec mogą pomóc duszy uwolnić się z więzów materialnego świata. Ta praktyka, znana jako Sufi Whirling, jest kluczowym elementem tradycji Mevlevi.

Główne dzieła

Twórczość Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī jest niezwykle bogata i zróżnicowana, obejmując monumentalne poematy duchowe, liryczne zbiory wierszy oraz dzieła prozą, które stanowią kompendium duchowych nauk i głębokich przemyśleń.

Masnavi (Mathnawī-ī ma’nawī)

Uważane za jedno z najwybitniejszych dzieł literatury perskiej, Masnavi jest monumentalnym poematem duchowym, często nazywanym „Koranem w języku perskim”. Dzieło to, składające się z sześciu tomów, zawiera opowieści, przypowieści i alegorie ilustrujące sufickie ścieżki duchowe.

Divan-e Shams-e Tabrizi

Ten zbiór lirycznych wierszy, zwanych gazalami, powstał pod silnym wpływem relacji Rumiego z Szamsem z Tabrizu. Divan-e Shams-e Tabrizi jest wyrazem ekstatycznej miłości mistycznej i głębokiego duchowego połączenia, zawierający również dwustu czterowierszy.

Dzieła prozą

Oprócz swojej wybitnej twórczości poetyckiej, Rumi pozostawił po sobie również znaczące prace pisane prozą, w tym „Fihi ma fihi” (zapisy jego rozmów i wykładów), „Majalis-i Sab’a” (Siedem Kazań) oraz „Maktubat” (zbiór listów), stanowiące cenne źródło wiedzy o jego myśli filozoficznej i duchowej.

Filantropia i osobowość

Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī był postacią o niezwykłym uniwersalizmie i tolerancji, co stanowiło fundament jego wpływów i popularności. Jego nauki podkreślały nadrzędną rolę miłości w drodze do Boga.

Uniwersalizm i tolerancja

Rumi był znany z niezwykle otwartego podejścia do ludzi różnych wyznań. W swoich naukach konsekwentnie podkreślał, że droga do Boga prowadzi przede wszystkim przez miłość, a nie tylko przez rygorystyczne przestrzeganie rytuałów. Ta uniwersalistyczna wizja przyciągała do niego ludzi z różnych środowisk i kultur.

Kontrowersje

Intensywna duchowa więź Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī z Szamsem z Tabrizu, choć stanowiła kluczowy moment w jego życiu i twórczości, budziła również kontrowersje i była źródłem napięć.

Relacja z Szamsem

Intensywna więź Rumiego z Szamsem z Tabrizu wywoływała spore kontrowersje wśród jego rodziny i uczniów w Konyi, którym zarzucano mu zaniedbywanie obowiązków. Mimo tych zarzutów, relacja ta była fundamentalna dla rozwoju duchowego i artystycznego Rumiego.

Ciekawostki

Życie Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī obfituje w barwne anegdoty i symboliczne wydarzenia, które podkreślają jego wyjątkowość i znaczenie.

Spotkanie z Attarem

Według legendy, podczas ucieczki przed Mongołami, młody Rumi miał spotkać w Niszapurze wielkiego poetę Attara, który miał przepowiedzieć: „Oto morze, za którym płynie ocean”, podkreślając potencjał i przyszłe znaczenie młodego Jalāla.

Miejsce spoczynku

Mauzoleum Rumiego w Konyi, znane jako Mevlana Museum, jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Turcji, stanowiąc symbol duchowego mostu łączącego Wschód i Zachód.

Chronologia życia i kariery Rumiego

Podsumowując, dziedzictwo Jalāla al-Dīna Muḥammada Rūmī przypomina nam, że miłość i tolerancja są uniwersalnymi ścieżkami do zrozumienia i duchowego rozwoju. Jego twórczość, jako najwybitniejszego poety sufickiego, wciąż otwiera serca i umysły na piękno i głębię ludzkiej egzystencji, czyniąc go postacią o ponadczasowym znaczeniu dla kultury światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rumi