Michał Anioł: Rzeźbiarz z Florencji, twórca Piety, Dawida i Sądu Ostatecznego.

0

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, powszechnie znany jako Michał Anioł, to jedna z najbardziej ikonicznych postaci włoskiego renesansu, wszechstronny artysta, którego talent objął rzeźbiarstwo, malarstwo, poezję i architekturę. Urodzony 6 marca 1475 roku w Caprese, artysta przeżył blisko 89 lat, zmarł 18 lutego 1564 roku w Rzymie. Jego twórczość, głęboko zakorzeniona w humanistycznych ideałach epoki, wywarła ogromny wpływ na późniejsze pokolenia artystów, stanowiąc pomost między renesansem a nadchodzącym barokiem. Uznawany za jednego z „wielkiej trójki renesansu” wraz z Leonardem da Vinci i Rafaelem Santim, Michał Anioł pozostawił po sobie dzieła o monumentalnym znaczeniu, które do dziś zachwycają swoim kunsztem i głębią przekazu, takie jak freski na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej czy rzeźba Dawida.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 1564 roku miał 89 lat.
• Żona/Mąż: Nie miał żony ani dzieci.
• Dzieci: Nie miał dzieci.
• Zawód: Rzeźbiarz, malarz, poeta, architekt.
• Główne osiągnięcie: Freski na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej i fresk „Sąd Ostateczny”, rzeźba „Dawid”, „Pieta Watykańska”.

Podstawowe informacje o Michale Aniele

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, powszechnie znany jako Michał Anioł, urodził się 6 marca 1475 roku w miejscowości Caprese. Ten genialny włoski artysta epoki odrodzenia zapisał się w historii jako wszechstronny twórca, obejmujący swoim talentem rzeźbiarstwo, malarstwo, poezję i architekturę. Jego działalność wywarła tak znaczący wpływ na rozwój sztuki, że dziś jest uznawany za jednego z głównych prekursorów nadchodzącego baroku. Artysta zmarł 18 lutego 1564 roku w Rzymie, osiągnąwszy wiek blisko 89 lat, co w tamtych czasach było metryką wyjątkowo sędziwego człowieka. Historia sztuki nieodłącznie wiąże Michała Anioła z innymi mistrzami renesansu – Leonardem da Vinci oraz Rafaelem Santi. Wspólnie tworzą oni tak zwaną „wielką trójkę renesansu”, symbolizującą szczytowe osiągnięcia tej epoki.

Rodzina i życie prywatne Michała Aniele

Ojcem Michała Anioła był Ludovico di Leonardo di Buonarroto Simoni, osoba piastująca urząd podesty, czyli urzędnika państwowego. Ród Buonarrotich, do którego należał artysta, cieszył się niegdyś dużym autorytetem i prestiżem, jednak jego sytuacja finansowa została nadwyrężona przez niepowodzenia. Jako niemowlę, Michał Anioł nie wychowywał się w bezpośrednim otoczeniu rodzinnym – opiekę nad nim sprawowała mamka, żona kamieniarza. Do domu rodzinnego powrócił w wieku trzech lat, prawdopodobnie z powodu pogarszającego się stanu zdrowia matki, która zmarła w 1481 roku. Droga zawodowa młodego Michała Anioła nie była usłana różami, zwłaszcza w kontekście oczekiwań ze strony jego ojca, który pragnął dla syna kariery urzędniczej. Zainteresowanie chłopca rysunkiem i sztuką spotkało się z silnym oporem i niezrozumieniem ze strony ojca oraz braci, jednak pasja artystyczna okazała się silniejsza.

Kariera zawodowa i edukacja Michała Aniele

Droga Michała Anioła do mistrzostwa rozpoczęła się w młodym wieku. 28 kwietnia 1488 roku, mając zaledwie dwanaście lat, artysta rozpoczął naukę malarstwa w prestiżowej pracowni Domenica Ghirlandaia we Florencji, gdzie zgłębił kluczowe aspekty malarskiego rzemiosła, takie jak technika fresku, zasady perspektywy oraz studiowanie anatomii ludzkiego ciała. Kolejnym istotnym etapem jego artystycznego rozwoju była edukacja u rzeźbiarza Bertolda di Giovanniego, który otworzył mu drogę do rzeźbiarstwa. Podczas swojego pobytu we Florencji, Michał Anioł doświadczył intensywnej rywalizacji artystycznej, której symbolem stała się konfrontacja z samym Leonardem da Vinci. Ich rywalizacja manifestowała się między innymi w próbie namalowania fresku „Bitwa pod Casciną”. Pierwszy, znaczący pobyt artysty w Rzymie miał miejsce w latach 1496–1501. W tym okresie stworzył jedno ze swoich najbardziej poruszających dzieł – „Pietę watykańską”, monumentalną rzeźbę, która do dziś stanowi klejnot Bazyliki św. Piotra.

Jednym z najbardziej wyczerpujących, a zarazem najsławniejszych przedsięwzięć w karierze Michała Anioła była praca nad Kaplicą Sykstyńską. W latach 1508–1512, na zlecenie papieża, artysta wykonał monumentalne freski pokrywające sklepienie kaplicy, co przyniosło mu nieśmiertelną sławę i ugruntowało jego pozycję jako jednego z największych malarzy w historii. Po latach, w 1534 roku, Michał Anioł powrócił do Rzymu, aby podjąć się kolejnego, monumentalnego wyzwania w Kaplicy Sykstyńskiej. Na ścianie ołtarzowej stworzył potężny fresk „Sąd Ostateczny”, dzieło o niezwykłej sile wyrazu i dramatyzmie, które dopełniło jego cykl prac w tym niezwykłym miejscu.

Kluczowe etapy kariery i edukacji

• 1488: Rozpoczęcie nauki malarstwa w pracowni Domenica Ghirlandaia we Florencji.
• Okres nauki u Bertolda di Giovanniego: Przejście od malarstwa do rzeźbiarstwa.
• Okres rywalizacji z Leonardem da Vinci: Próba namalowania fresku „Bitwa pod Casciną”.
• 1496–1501: Pierwszy pobyt w Rzymie, stworzenie „Piety watykańskiej”.
• 1508–1512: Praca nad freskami na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej.
• 1534: Powrót do Rzymu, praca nad freskiem „Sąd Ostateczny” w Kaplicy Sykstyńskiej.

Architektura i późne projekty Michała Aniele

Pod koniec swojej długiej i bogatej kariery, Michał Anioł podjął się również wyzwań architektonicznych o ogromnym znaczeniu. Na przełomie 1546 i 1547 roku otrzymał jedno z najbardziej prestiżowych i odpowiedzialnych zadań w swojej karierze – kierowanie budową nowej Bazyliki św. Piotra w Watykanie. W ramach tego projektu zaprojektował m.in. jej monumentalną kopułę, która do dziś dominuje w panoramie Rzymu. Wcześniej, podczas swojego pobytu we Florencji, począwszy od 1515 roku, artysta angażował się w projekty dla możnego rodu Medyceuszy. Do jego florenckich dokonań należą prace nad Biblioteką Laurenzianą oraz Kaplicą Medyceuszów, które stanowią przykłady jego innowacyjnego podejścia do architektury. Jednym z najbardziej problematycznych i długotrwałych projektów w karierze Michała Anioła był nagrobek papieża Juliusza II. Prace nad tym monumentalnym dziełem rozpoczęły się już w 1505 roku, jednak ze względu na liczne przeszkody i zmiany wizji, finalnie ukończono go dopiero w 1545 roku.

Kluczowe projekty architektoniczne i realizacje

• Kierowanie budową Bazyliki św. Piotra (1546–1547): Projektowanie m.in. jej monumentalnej kopuły.
• Projekty florenckie dla Medyceuszy (od 1515): Biblioteka Laurenziana, Kaplica Medyceuszów.
• Nagrobek papieża Juliusza II (1505–1545): Jeden z najbardziej problematycznych projektów.

Najważniejsze dzieła Michała Aniele

Dorobek artystyczny Michała Anioła jest niezwykle bogaty i obejmuje dzieła o przełomowym znaczeniu. Wśród jego rzeźb na szczególną uwagę zasługuje posąg „Dawida”, zaprezentowany w 1504 roku we Florencji. To arcydzieło z marmuru stało się symbolem wolności miasta i do dziś jest uznawane za niedościgniony ideał męskiego piękna i harmonii. Innym, niezwykle poruszającym dziełem rzeźbiarskim jest „Pieta watykańska”, eksponowana w Bazylice św. Piotra, która zachwyca swoją delikatnością i emocjonalnym wyrazem. Pod koniec życia artysta skupił się na tematyce pasyjnej, tworząc tzw. „ostatnie piety”. Te dzieła charakteryzują się większą ekspresją, a także odejściem od idealnych renesansowych proporcji, co świadczy o jego nieustannej ewolucji artystycznej. W sferze malarstwa, Michał Anioł pozostawił po sobie freski o monumentalnym znaczeniu, z których najsłynniejsze znajdują się w Kaplicy Sykstyńskiej. Oprócz wspomnianych już fresków na sklepieniu, w późnych latach życia stworzył również potężny fresk „Sąd Ostateczny” na ścianie ołtarzowej. W Kaplicy Pawłowej w Watykanie namalował również freski „Ukrzyżowanie św. Piotra” oraz „Nawrócenie Szawła”, które również należą do jego najważniejszych osiągnięć malarskich.

Najważniejsze dzieła Michała Anioła

Ciekawostki z życia Michała Aniele

Życie i twórczość Michała Anioła obfitują w anegdoty, które rzucają światło na jego złożoną osobowość i niekonwencjonalne podejście do sztuki. Według opowieści z czasów jego młodości, artysta miał wykazywać się niezwykłą przebiegłością, kopiując dzieła dawnych mistrzów i celowo je postarzając, aby wyglądały na autentyczne antyki. Ta strategia miała mu pomóc w zdobyciu uznania i zleceń. Co ciekawe, w późniejszym wieku Michał Anioł wykazywał tendencję do niszczenia własnych szkiców i rysunków. Prawdopodobnie chciał w ten sposób ukryć przed potomnymi ogrom wysiłku i procesu twórczego, który stał za jego monumentalnymi dziełami, stawiając na piedestale jedynie efekt końcowy. Działalność literacka artysty jest często pomijana, a przecież Michał Anioł był nie tylko wybitnym artystą wizualnym, ale również płodnym poetą. Pisał wiersze i listy, które stanowią cenne źródło wiedzy o jego charakterze, wierze i poglądach na sztukę i życie.

Warto wiedzieć: Choć Michał Anioł zasłynął przede wszystkim jako artysta wizualny, jego dorobek literacki, w tym wiersze i listy, dostarcza fascynujących wglądów w jego osobowość, duchowość i proces twórczy.

Fascynujące fakty z życia Michała Anioła

• Fałszowanie antyków: Według anegdot, w młodości artysta miał kopiować dzieła dawnych mistrzów i celowo je postarzać, aby uchodzić za odkrywcę autentycznych antyków.
• Niszczenie własnych szkiców: W późniejszym wieku Michał Anioł niszczył większość swoich wczesnych szkiców i rysunków, prawdopodobnie w celu ukrycia ogromu pracy włożonej w proces twórczy.
• Działalność literacka: Oprócz tworzenia dzieł wizualnych, artysta był również płodnym poetą, autorem licznych wierszy i listów.

Podsumowując, Michał Anioł, mimo początkowych trudności i sprzeciwu rodziny, dzięki niezachwianej pasji i determinacji, stworzył dzieła, które na zawsze zmieniły oblicze sztuki światowej. Jego dziedzictwo artystyczne, obejmujące monumentalne rzeźby, przełomowe malowidła i innowacyjne projekty architektoniczne, stanowi nieodłączną część dziedzictwa kulturowego ludzkości i inspiruje kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Micha%C5%82_Anio%C5%82