Janis Joplin: Życie i rock’n’roll królowej bluesa

0

Janis Lyn Joplin (ur. 19 stycznia 1943 w Port Arthur, Teksas – zm. 4 października 1970 w Los Angeles) była jedną z najbardziej ikonicznych i wpływowych amerykańskich piosenkarek rockowych, cenioną za potężny głos o skali mezzo-sopranu oraz niezwykle energetyczną, „elektryzującą” obecność sceniczną. Choć tragicznie zmarła w wieku zaledwie 27 lat, stając się jedną z najbardziej znanych członkiń tzw. Klubu 27, jej kariera, która nabrała tempa po przełomowym występie na Monterey Pop Festival w 1967 roku, na zawsze zmieniła oblicze muzyki rockowej. Jej rodzicami byli Dorothy Bonita East, rejestratorka w szkole biznesu, oraz Seth Ward Joplin, inżynier pracujący dla firmy Texaco; uważa się, że Janis wymagała od nich więcej uwagi niż jej dwoje młodszego rodzeństwa, Laura i Michael.

Oficjalną przyczyną śmierci Janis Joplin było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles w momencie finalizowania prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem. Jej dyskografia obejmuje trzy albumy wydane za życia – dwa z zespołem Big Brother and the Holding Company i jeden solowy – oraz pośmiertny album „Pearl”, który ukazał się w styczniu 1971 roku i stał się jej największym sukcesem komercyjnym, docierając do pierwszego miejsca listy Billboard 200. Album ten, stanowiący testament artystki, jest dziś celebrowany jako jedno z jej najważniejszych dzieł. W swoim życiu Janis Joplin nawiązywała liczne relacje i przyjaźnie, które kształtowały jej drogę artystyczną i osobistą.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na październik 1970 roku Janis Joplin miała 27 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o stałym małżeństwie.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, muzyk.
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie muzyki rockowej swoim potężnym głosem i charyzmą sceniczną, status ikony rock and rolla.

Podstawowe informacje o Janis Joplin

Janis Lyn Joplin urodziła się 19 stycznia 1943 roku w Port Arthur w stanie Teksas. Jej życie zakończyło się tragicznie 4 października 1970 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 27 lat. Ta przedwczesna śmierć sprawiła, że Janis Joplin stała się jedną z najbardziej znanych członkiń tzw. Klubu 27 – grupy wybitnych muzyków, którzy odeszli w tym samym młodym wieku. Była amerykańską piosenkarką, autorką tekstów i muzykiem, uznawaną za jedną z najbardziej ikonicznych i odnoszących sukcesy wykonawczyń rockowych swojej ery. Jej talent doceniano szczególnie za potężny głos o skali mezzo-sopranu oraz niezwykle energetyczną, „elektryzującą” obecność sceniczną, która potrafiła porwać każdą publiczność. Oficjalną przyczyną jej śmierci było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles, przerywając jej karierę w momencie finalizowania prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem.

Rodzina i życie prywatne Janis Joplin

Janis Joplin była córką Dorothy Bonity East (1913–1998), pracującej jako rejestratorka w szkole biznesu, oraz Setha Warda Joplina (1910–1987), inżyniera pracującego dla firmy Texaco. Rodzice Janis uważali, że wymagała ona więcej uwagi niż jej dwoje młodszego rodzeństwa, Laura i Michael. Rodzina Joplinów należała do wspólnoty religijnej First Christian Church of Port Arthur, co stanowiło tło jej wczesnego wychowania w konserwatywnym Teksasie.

W 1965 roku Janis Joplin zaręczyła się z Peterem de Blanc, pracownikiem firmy IBM, z którym planowała ślub i wspólne życie w Nowym Jorku. Jednak narzeczony zerwał zaręczyny wkrótce po tym, jak odwiedził jej ojca, by prosić o rękę córki. W 1967 roku Joplin nawiązała relację z Country Joe McDonaldem z zespołu Country Joe and the Fish. Para mieszkała razem przez kilka miesięcy w mieszkaniu przy Lyon Street 122 w San Francisco. Przez pewien czas łączyła ją również krótka relacja romantyczna oraz wieloletnia przyjaźń z Ronem „Pigpenem” McKernanem, jednym z założycieli legendarnej grupy Grateful Dead.

Kariera muzyczna Janis Joplin

Przełom na Monterey Pop Festival

Przełomem w karierze Janis Joplin był jej występ w 1967 roku na Monterey Pop Festival. Wystąpiła tam jako wokalistka mało znanego wówczas psychodelicznego zespołu Big Brother and the Holding Company. Jej niezwykle emocjonalne i potężne wykonanie, zwłaszcza utworu „Ball and Chain”, natychmiast uczyniło z niej ogólnokrajową gwiazdę. Ten występ stał się punktem zwrotnym, wprowadzając ją do panteonu najważniejszych postaci rock and rolla.

Kariera solowa i zespoły towarzyszące

Po opuszczeniu Big Brother and the Holding Company, Janis Joplin kontynuowała karierę solową, tworząc własne składy towarzyszące. Najpierw był to Kozmic Blues Band, złożony z utalentowanych muzyków sesyjnych, z którym nagrała album „I Got Them All”. Następnie utworzyła Full Tilt Boogie Band, z którym pracowała aż do śmierci. Ten zespół towarzyszył jej podczas jej ostatnich, triumfalnych występów.

Legendarny festiwale i trasy koncertowe

Janis Joplin była gwiazdą legendarnych festiwali muzycznych. W 1969 roku wystąpiła na ikonicznym festiwalu Woodstock, gdzie jej występ był jednym z najbardziej pamiętnych momentów tego wydarzenia. Brała również udział w trasie koncertowej Festival Express, która odbywała się w specjalnie wynajętym pociągu przemierzającym Kanadę. Jej występy na żywo, w tym te z Big Brother and the Holding Company, są do dziś uznawane za jedne z najbardziej elektryzujących w historii rock and rolla.

Muzyka i osiągnięcia Janis Joplin

Janis Joplin specjalizowała się w gatunkach takich jak rock psychodeliczny, blues rock, soul oraz klasyczny blues. Czerpała głębokie inspiracje z nagrań legend takich jak Bessie Smith, Ma Rainey i Lead Belly. Jej unikalne podejście do interpretacji utworów, pełne pasji i emocji, sprawiło, że stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych wokalistek w historii.

Dyskografia Janis Joplin obejmuje trzy albumy wydane za życia (dwa z Big Brother and the Holding Company i jeden solowy) oraz pośmiertny album „Pearl”, który ukazał się w styczniu 1971 roku i stał się jej największym sukcesem komercyjnym, docierając do pierwszego miejsca listy Billboard 200. Pięć jej singli trafiło na listę Billboard Hot 100, w tym cover utworu Krisa Kristoffersona „Me and Bobby McGee”, który jako jedyny w jej karierze osiągnął pierwsze miejsce na liście przebojów (postumatycznie w marcu 1971 roku). Do jej najbardziej znanych i cenionych interpretacji należą utwory: „Piece of My Heart”, „Cry Baby”, „Down on Me”, „Ball and Chain” oraz „Summertime”. Jej ostatnie nagranie, autorska piosenka a cappella „Mercedes Benz”, stanowi poruszające pożegnanie z fanami. Jako instrumentalistka Joplin nie tylko śpiewała, ale również grała na gitarze oraz autoharpie.

Najważniejsze utwory i interpretacje Janis Joplin

• „Piece of My Heart”
• „Cry Baby”
• „Down on Me”
• „Ball and Chain”
• „Summertime”
• „Me and Bobby McGee”
• „Mercedes Benz”

Dyskografia Janis Joplin (albumy studyjne)

• Big Brother and the Holding Company (1967) – z Big Brother and the Holding Company
• Cheap Thrills (1968) – z Big Brother and the Holding Company
• I Got Them All (1969) – solowy
• Pearl (1971) – pośmiertnie

Nagrody i dziedzictwo Janis Joplin

Janis Joplin została pośmiertnie wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame w 1995 roku, co było wyrazem uznania dla jej fundamentalnego wpływu na rozwój muzyki rockowej i roli kobiet w tym gatunku. Jej wkład w rozwój muzyki rock and roll jest nieoceniony. Została uhonorowana prestiżowymi nagrodami Grammy, w tym Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości oraz wprowadzeniem jej nagrań do Grammy Hall of Fame. Magazyn „Rolling Stone” sklasyfikował ją na 28. miejscu listy „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” w 2008 roku, potwierdzając jej status jako jednej z najwybitniejszych artystek w historii.

Według danych z 2013 roku Janis Joplin pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się artystek w USA, posiadając certyfikaty RIAA potwierdzające sprzedaż 18,5 miliona egzemplarzy albumów. Jej muzyka nadal inspiruje kolejne pokolenia artystów i słuchaczy, a jej ikoniczny wizerunek i niepowtarzalny styl na zawsze zapisały się w historii kultury popularnej. Jej dziedzictwo, jako symbol wolności, buntu i autentyczności, żyje dzięki jej muzyce i pamięci o niej jako o królowej rock and rolla.

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia

• Rock and Roll Hall of Fame (pośmiertnie, 1995)
• Grammy Lifetime Achievement Award (pośmiertnie)
• Wprowadzenie nagrań do Grammy Hall of Fame
• 28. miejsce na liście „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” wg magazynu „Rolling Stone” (2008)

Zdrowie i walka z uzależnieniami

W latach 1964–1965 Janis Joplin zmagała się z poważnym uzależnieniem od metamfetaminy. Jej znajomi opisywali ją wówczas jako „szkieletową” i „wychudzoną”. Jej ulubionym napojem alkoholowym był likier Southern Comfort, który spożywała w dużych ilościach, co często towarzyszyło jej problemom z narkotykami.

W 1965 roku, po powrocie do Port Arthur, Joplin ważyła zaledwie 40 kg i podjęła próbę zerwania z nałogami. Zmagania z uzależnieniami były integralną częścią jej życia, widoczną w jej muzyce, ale także mającą tragiczne konsekwencje dla jej zdrowia i życia.

Warto wiedzieć: Tragiczna śmierć Janis Joplin w wieku 27 lat wpisała ją do panteonu „Klubu 27”, do którego należą również inni wybitni muzycy, którzy odeszli w tym samym młodym wieku, tacy jak Jimi Hendrix czy Jim Morrison.

Kontrowersje i mniej znane fakty

W czasach szkolnych Janis Joplin była ofiarą prześladowań i ostracyzmu. W szkole średniej wyśmiewano ją z powodu nadwagi oraz problemów z cerą. W 1963 roku została aresztowana w San Francisco pod zarzutem kradzieży sklepowej. Podczas prób z zespołem Big Brother and the Holding Company w 1966 roku Joplin wpadła w furię, gdy zobaczyła gości wstrzykujących sobie narkotyki w jej mieszkaniu.

W szkole średniej Thomas Jefferson High School była koleżanką z klasy Jimmy’ego Johnsona, który później został legendarnym trenerem wprowadzonym do Pro Football Hall of Fame. Podczas studiów na University of Texas w 1962 roku gazeta studencka „The Daily Texan” opublikowała o niej artykuł zatytułowany „Ona odważa się być inna”, opisując fakt, że chodzi boso i nosi dżinsy Levi’s na zajęcia. Zanim stała się sławna, Joplin dorabiała sprzedając na kampusie uniwersyteckim magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”. Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został zarejestrowany na taśmie magnetofonowej w grudniu 1962 roku. Album „Cheap Thrills” zawierał celowo pozostawione surowe dźwięki, takie jak odgłos tłuczonego szkła i zamiatania odłamków podczas utworu „Turtle Blues”, co miało podkreślić autentyczność nagrania.

Ciekawostki z życia Janis Joplin

• Koleżanka z klasy Jimmy’ego Johnsona, późniejszego trenera wpisanego do Pro Football Hall of Fame.
• Artykuł w „The Daily Texan” z 1962 roku zatytułowany „Ona odważa się być inna” opisał jej nietypowy ubiór (chodzenie boso i noszenie dżinsów Levi’s na zajęcia).
• Przed osiągnięciem sławy dorabiała sprzedając magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”.
• Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został nagrany w grudniu 1962 roku.
• Album „Cheap Thrills” zawierał celowo pozostawione surowe dźwięki, podkreślające autentyczność nagrań.

Janis Joplin, pomimo krótkiego życia, pozostawiła niezatarty ślad w historii muzyki, przypominając nam o sile autentyczności i odwadze wyrażania siebie. Jej twórczość wciąż rezonuje, zachęcając do pielęgnowania własnej, niepowtarzalnej drogi i inspirując kolejne pokolenia słuchaczy. Jej potężny głos i niezrównana energia na scenie uczyniły z niej nieśmiertelną ikonę rock and rolla.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Janis_Joplin