Federico Fellini, urodzony 20 stycznia 1920 roku w Rimini, dożył wieku 73 lat, pozostawiając po sobie niezatarte ślady w historii światowego kina. Jego niezwykła kariera reżyserska, uhonorowana czterema Oscarami w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny oraz prestiżową nagrodą za całokształt twórczości, jest świadectwem jego artystycznego geniuszu i wpływu na rozwój sztuki filmowej. Chociaż zmarł 31 października 1993 roku w Rzymie, jego wizja artystyczna nadal inspiruje i porusza kolejne pokolenia widzów. Życie prywatne Felliniego nierozerwalnie związane było z jego żoną, wybitną aktorką Giuliettą Masiną, z którą stworzył silną i trwałą relację, pomimo osobistych tragedii.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 73 lata (w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Giulietta Masina
- Dzieci: Pier Federico (zmarł w niemowlęctwie)
- Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta
- Główne osiągnięcie: Czterokrotny zdobywca Oscara za Najlepszy Film Nieanglojęzyczny
Życiorys Federico Felliniego
Dane podstawowe: narodziny, rodzina i edukacja
Federico Fellini przyszedł na świat 20 stycznia 1920 roku w nadmorskim Rimini, we Włoszech. Wywodził się z rodziny klasy średniej – jego ojciec, Urbano Fellini, miał korzenie chłopskie, a matka, Ida Barbiani, pochodziła z mieszczańskiej rodziny rzymskich kupców. Okres jego edukacji szkolnej nie był łatwy; w Ginnasio Giulio Cesare odnotował aż 67 nieobecności w ciągu jednego roku szkolnego, co sugeruje wczesne skłonności do podążania własną ścieżką. We wrześniu 1939 roku zapisał się na studia prawnicze na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie, jednakże z braku zainteresowania nigdy nie uczęszczał na zajęcia, co stanowiło jedynie formalność.
Śmierć i miejsce spoczynku
Federico Fellini zmarł 31 października 1993 roku w Rzymie, w wieku 73 lat. Jego śmierć była ogromną stratą dla świata kina. Zgodnie ze swoją wolą, został pochowany na Cmentarzu Monumentalnym w swoim rodzinnym Rimini, co stanowiło symboliczne powiązanie z miejscem, które ukształtowało jego wczesne lata i które tak często pojawiało się w jego twórczości.
Rodzina i życie prywatne
Małżeństwo z Giuliettą Masiną
Kluczowym związkiem w życiu Federico Felliniego było małżeństwo z aktorką Giuliettą Masiną. Poznali się jesienią 1942 roku w studiu radiowym EIAR. Ich uczucie rozkwitło szybko, a para pobrała się 30 października 1943 roku. Ich związek był nie tylko miłością, ale także silnym partnerstwem artystycznym i życiowym, które przetrwało przez lata.
Federico Fellini i Giulietta Masina pobrali się 30 października 1943 roku.
Tragedia rodzinna i brak potomstwa
Małżeństwo Felliniego i Masiny doświadczyło głębokiej tragedii. Po poronieniu, którego Masina doznała po upadku ze schodów, 22 marca 1945 roku na świat przyszedł ich syn, Pierfederico. Niestety, chłopiec zmarł na zapalenie mózgu zaledwie 11 dni po narodzinach. Ta bolesna strata wpłynęła na dalsze życie pary, która nie zdecydowała się na więcej dzieci.
Syn Federico Felliniego i Giulietty Masiny, Pier Federico, urodził się 22 marca 1945 roku i zmarł zaledwie 11 dni później na zapalenie mózgu.
Przyjaźń z dzieciństwa
W życiu młodego Federico Felliniego ważną rolę odegrała przyjaźń z Luigim „Tittą” Benzim. Przyjaciel z czasów szkolnych, który później został prawnikiem w Rimini, stał się pierwowzorem postaci młodego Titty w jednym z najbardziej znanych filmów Felliniego – „Amarcord” z 1973 roku. Ta przyjaźń i jej późniejsze odzwierciedlenie w kinie świadczą o tym, jak osobiste doświadczenia i relacje reżysera przenikały do jego sztuki.
Kariera zawodowa
Początki kariery jako karykaturzysta i rysownika
Droga Federico Felliniego do wielkiej reżyserii filmowej była nieszablonowa. Już w 1937 roku otworzył w rodzinnym Rimini sklep z portretami pod nazwą „Febo”. Rok później, w Florencji, opublikował swoją pierwszą karykaturę w tygodniku „420”. Początkowo planował karierę rysownika i gagmana, co doskonale odzwierciedla jego talent do tworzenia wyrazistych postaci i komicznych sytuacji.
Praca w magazynie satyrycznym „Marc’Aurelio”
Kluczowym okresem w rozwoju zawodowym Felliniego były lata 1939–1942, kiedy dołączył do redakcji wpływowego pisma satyrycznego „Marc’Aurelio”. Tam prowadził stałą kolumnę zatytułowaną „Ale czy słuchasz?”. Praca w tym magazynie pozwoliła mu na rozwijanie umiejętności pisarskich i satyrycznych oraz nawiązanie cennych kontaktów z przyszłymi gigantami kina.
Współpraca z Roberto Rossellinim i okres neorealizmu
Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, Federico Fellini stał się ważną postacią włoskiego neorealizmu. Współtworzył scenariusz do przełomowego dzieła tego nurtu, filmu „Rzym, miasto otwarte”. Za swoją pracę nad tym filmem w 1947 roku otrzymał swoją pierwszą nominację do Oscara, co stanowiło znaczący krok w jego karierze filmowej i ugruntowało jego pozycję jako utalentowanego scenarzysty.
Debiut reżyserski i jego konsekwencje
W 1950 roku Federico Fellini zadebiutował jako współreżyser (wraz z Alberto Lattuadą) filmem „Światła wariete”. Niestety, debiut ten okazał się finansową katastrofą, doprowadzając firmę produkcyjną do bankructwa i pozostawiając Felliniego z długami, które spłacał przez ponad dekadę.
Debiut reżyserski Federico Felliniego, film „Światła wariete”, okazał się finansową porażką.
Pierwszy samodzielny film
Pomimo początkowych trudności finansowych, Fellini nie poddał się. Jego pierwszym w pełni samodzielnym filmem był „Biały szejk” z 1952 roku, z udziałem Alberto Sordiego. Obraz ten stanowił satyrę na popularne we Włoszech foto-romanse, a jego ścieżkę dźwiękową skomponował Nino Rota, wieloletni i ceniony współpracownik reżysera.
Światowy sukces „La Strada”
Prawdziwy międzynarodowy sukces i sławę przyniosła Federico Felliniemu produkcja „La Strada” z 1954 roku. Film ten zdobył Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, co było ogromnym wyróżnieniem. Podczas premiery na Festiwalu w Wenecji doszło jednak do publicznej kłótni między zwolennikami Felliniego a tradycyjnymi przedstawicielami neorealizmu, co pokazuje, jak bardzo jego nowatorskie podejście do kina budziło kontrowersje.
Film „La Strada” z 1954 roku przyniósł Federico Felliniemu międzynarodowy sukces i pierwszego Oscara.
Nagrody i osiągnięcia
Federico Fellini jest postacią, której dorobek artystyczny został wielokrotnie uhonorowany prestiżowymi nagrodami, a jego filmy zdobyły uznanie na całym świecie.
Rekordzista Oscarów
Federico Fellini jest rekordzistą pod względem liczby zdobytych Oscarów w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny. W swojej karierze otrzymał tę prestiżową statuetkę aż cztery razy: za filmy „La Strada” (1954), „Noce Cabirii” (1957), „8½” (1963) oraz „Amarcord” (1973). Jest to świadectwo jego niezwykłego talentu i wpływu na międzynarodową scenę filmową.
Federico Fellini zdobył cztery Oscary w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny.
Oscar za całokształt twórczości
W uznaniu jego całokształtu twórczości i nieocenionego wkładu w rozwój sztuki filmowej, Federico Fellini został uhonorowany Oscarem za całokształt twórczości. Nagrodę tę otrzymał w 1993 roku, podczas 65. ceremonii wręczenia Nagród Akademii w Los Angeles.
Złota Palma na Festiwalu w Cannes
W 1960 roku Federico Fellini zdobył najwyższe wyróżnienie Festiwalu w Cannes, Złotą Palmę, za swój film „Słodkie życie” (La Dolce Vita). Ten obraz, będący gorzką satyrą na dekadencję i pustkę życia rzymskiej elity, stał się kultowy i do dziś jest uważany za jedno z jego najważniejszych dzieł.
Film „Słodkie życie” (La Dolce Vita) z 1960 roku przyniósł Federico Felliniemu Złotą Palmę na Festiwalu w Cannes.
Pozycja w rankingach najlepszych reżyserów wszech czasów
Federico Fellini cieszy się nieustającym uznaniem w świecie krytyki filmowej. W prestiżowym plebiscycie magazynu „Sight & Sound” z 2002 roku został sklasyfikowany jako drugi najlepszy reżyser w historii według oceny innych reżyserów oraz siódmy według opinii krytyków. Jest to potwierdzenie jego statusu jako mistrza kina i jednego z najważniejszych twórców w historii kinematografii.
| Nagroda / Wyróżnienie | Rok | Film / Okoliczność |
|---|---|---|
| Oscar (Nominacja) | 1947 | Za scenariusz do filmu „Rzym, miasto otwarte” |
| Oscar | 1957 | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny za „La Strada” |
| Oscar | 1958 | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny za „Noce Cabirii” |
| Złota Palma (Festiwal w Cannes) | 1960 | Za film „Słodkie życie” (La Dolce Vita) |
| Oscar | 1964 | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny za „8½” |
| Oscar | 1974 | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny za „Amarcord” |
| Oscar za całokształt twórczości | 1993 | Uhonorowanie za życiowe osiągnięcia |
Styl i inspiracje
Unikalna estetyka twórczości
Styl Federico Felliniego jest unikatowy i natychmiast rozpoznawalny. Charakteryzuje się on niezwykłym połączeniem fantazji, barokowej obfitości wizualnej oraz głęboko zakorzenionej ziemskości. Ta mieszanka stworzyła nową jakość w kinie światowym, otwierając drogę dla bardziej subiektywnych i wyrazistych form narracji filmowej. Jego filmy to często wizualne podróże, pełne symboli i surrealistycznych obrazów.
Inspiracje komiksowe w twórczości
Choć Fellini jest znany przede wszystkim jako twórca filmowy, jego korzenie artystyczne sięgają również rysunku. Wizualna postać Gelsominy z przejmującego filmu „La Strada” była inspirowana postacią „Happy Hooligan” autorstwa Fredericka Burra Oppera. Ten przykład pokazuje, jak różne formy sztuki przenikały się w jego twórczości, wzbogacając jego wizję i tworząc niezapomniane kreacje.
Wpływ cyrku i teatru Grand Guignol
Pierwszym filmem, który Federico Fellini zobaczył w dzieciństwie, był „Maciste w piekle” Guido Brignone w 1926 roku. To doświadczenie zaszczepiło w nim trwającą całe życie fascynację cyrkiem, klaunami i makabrą. Elementy cyrkowe, groteska i pewna doza mrocznej fantazji są charakterystyczne dla jego późniejszych dzieł, nadając im niepowtarzalny, często oniryczny charakter.
Kontrowersje i kluczowe wydarzenia z życia
Unikanie służby wojskowej
Podczas II wojny światowej Federico Fellini aktywnie starał się unikać służby wojskowej. Jego wysiłki zakończyły się powodzeniem – ostatecznie został zwolniony z wojska, gdy nalot aliancki na Bolonię doprowadził do zniszczenia jego dokumentacji medycznej.
Ucieczka z Trypolisu
W 1942 roku, podczas pracy nad filmem w Afryce, Federico Fellini znalazł się w niebezpiecznej sytuacji. Musiał salwować się ucieczką przed brytyjskimi wojskami, wsiadając w ostatniej chwili do niemieckiego samolotu wojskowego lecącego na Sycylię.
Stosunek do autobiografizmu w filmach
Choć wiele filmów Federico Felliniego zawiera wątki silnie autobiograficzne i czerpie z jego osobistych wspomnień, sam reżyser często zaprzeczał takiej interpretacji. Twierdził, że niemal wszystko wymyślił – od dzieciństwa po wspomnienia – na potrzeby czystej przyjemności opowiadania historii. Ten paradoks dodaje głębi jego dziełom, pozostawiając widzom pole do interpretacji i odkrywania ukrytych znaczeń.
Ciekawostki
Geneza morskiego potwora w filmie „Słodkie życie”
Jedna z najbardziej pamiętnych scen w filmie „Słodkie życie” (La Dolce Vita) przedstawia gigantycznego morskiego potwora na końcu filmu. Inspiracją do tej sceny była prawdziwa sytuacja z 1934 roku, kiedy to po sztormie na plaży w Rimini znaleziono ogromną, zdeformowaną rybę. To pokazuje, jak codzienne wydarzenia i lokalne legendy mogły stać się zalążkiem niezwykłych wizji filmowych Felliniego.
Zmiana wizerunku dla roli aktorskiej
Federico Fellini nie stronił od eksperymentowania również z aktorstwem. Aby zagrać rolę włóczęgi w segmencie „Cud” filmu „L’Amore” (1948) u boku Anny Magnani, reżyser musiał przefarbować swoje naturalnie czarne włosy na blond. Ta metamorfoza świadczy o jego zaangażowaniu i chęci wcielenia się w różne postaci, nawet poza pracą reżyserską.
Działalność handlowa w powojennym Rzymie
Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, w trudnych czasach powojennej odbudowy, Federico Fellini wraz z Enrico De Seta prowadził sklep. Miejsce to służyło jako punkt, w którym rysowali karykatury dla amerykańskich żołnierzy. Ta pragmatyczna działalność pozwoliła im przetrwać kryzys i jednocześnie pielęgnować ich artystyczne umiejętności, zanim Fellini w pełni poświęcił się kinu.
Kluczowe etapy kariery Federico Felliniego
- 1937: Otwarcie sklepu z portretami „Febo” w Rimini.
- 1938: Publikacja pierwszej karykatury w tygodniku „420”.
- 1939–1942: Praca w redakcji magazynu satyrycznego „Marc’Aurelio”.
- 1944: Współtworzenie scenariusza do filmu „Rzym, miasto otwarte”.
- 1947: Pierwsza nominacja do Oscara za scenariusz do „Rzym, miasto otwarte”.
- 1950: Debiut reżyserski z filmem „Światła wariete”.
- 1952: Reżyseria pierwszego samodzielnego filmu „Biały szejk”.
- 1954: Światowy sukces filmu „La Strada” i zdobycie Oscara.
- 1960: Złota Palma na Festiwalu w Cannes za „Słodkie życie”.
- 1963: Premiera filmu „8½”, zdobywcy Oscara.
- 1973: Premiera filmu „Amarcord”, zdobywcy Oscara.
- 1993: Wręczenie Oscara za całokształt twórczości.
Federico Fellini, jeden z najwybitniejszych reżyserów w historii kina, pozostawił po sobie dziedzictwo filmowe, które do dziś fascynuje swoją unikalnością i wizjonerstwem. Jego droga od rysownika do zdobywcy czterech Oscarów dowodzi niezwykłego talentu i wytrwałości w dążeniu do artystycznej wolności, kształtując oblicze światowej kinematografii na zawsze.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najsłynniejsze filmy Federico Felliniego?
Do najsłynniejszych dzieł Federico Felliniego należą „La Dolce Vita”, „Osiem i pół” oraz „Amarcord”. Filmy te charakteryzują się unikalnym stylem reżysera, łączącym elementy autobiograficzne, fantastykę i krytykę społeczną.
Co oznacza słowo „amarcord”?
„Amarcord” to słowo pochodzące z dialektu romaniolskiego, oznaczające „pamiętam”. Jest to także tytuł jednego z najbardziej osobistych filmów Felliniego, który stanowi nostalgiczną podróż przez jego wspomnienia z dzieciństwa i młodości.
O co chodzi w filmie La dolce vita?
„La Dolce Vita” opowiada historię Marcello Rubini, dziennikarza plotkarskiego, który dryfuje przez dekadenckie i powierzchowne życie rzymskiej socjety lat 50. XX wieku. Film jest refleksją nad poszukiwaniem sensu w świecie pustki i hedonizmu.
Jakie są fakty na temat Federico Felliniego?
Federico Fellini był włoskim reżyserem i scenarzystą, uznawanym za jednego z najwybitniejszych twórców kina XX wieku. Jest laureatem Złotej Palmy w Cannes oraz czterech Oscarów, a jego filmy często eksplorują sny, wspomnienia i ludzkie pragnienia.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Federico_Fellini
