Alechin: Aleksander Alechin, czwarty mistrz świata w szachach

0

Aleksander Alechin, urodzony 31 października 1892 roku, był rosyjskim szachistą, który na stałe zapisał się w historii jako jeden z największych mistrzów świata w tej dyscyplinie. Na [miesiąc rok] ma 111 lat. W chwili śmierci 24 marca 1946 roku, w wieku 53 lat, był jedynym mistrzem świata, który odszedł, posiadając aktualny tytuł. Jego burzliwa kariera obejmowała spektakularne zwycięstwa, ale także emigrację z Rosji poślubieniu szwajcarskiej dziennikarki Annelise Rüegg, która umożliwiła mu legalne opuszczenie kraju.

Alechin, którego pełne imię brzmiało Alexander Aleksandrowicz Alechin (ros. Александр Александрович Алехин), był postacią, której życie i kariera nierozerwalnie związane były z historią szachów pierwszej połowy XX wieku. Pochodził z zamożnej rosyjskiej rodziny, co zapewniło mu dobre warunki do rozwoju, jednak burzliwe czasy rewolucji i wojen odcisnęły piętno na jego losach. Jego wpływ na teorię szachową, styl gry oraz prestiż samego tytułu mistrza świata są nie do przecenienia. Okoliczności jego śmierci w portugalskim mieście Estoril do dziś pozostają owiane tajemnicą, dodając kolejny, intrygujący rozdział do biografii tego wybitnego szachisty.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] ma 111 lat
• Żona/Mąż: Annelise Rüegg (drugie małżeństwo)
• Dzieci: Brak informacji
• Zawód: Szachista, teoretyk szachowy
• Główne osiągnięcie: Mistrz Świata w Szachach (1927-1935, 1937-1946)

Podstawowe informacje o Aleksandrze Alechinie

Alexander Aleksandrowicz Alechin urodził się 31 października 1892 roku w Moskwie, która wówczas należała do Imperium Rosyjskiego. Pochodził z zamożnej rodziny; jego ojciec, Aleksander Iwanowicz Alechin, był radcą stanu i właścicielem ziemskim, a matka, Anisja Iwanowna Alechina, córką bogatego przemysłowca. Taka sytuacja zapewniała młodemu Aleksandrowi komfortowe warunki do rozwoju.

Po przeprowadzce do Petersburga pod koniec 1911 roku, wstąpił do Cesarskiej Szkoły Prawa dla Szlachty. Lata 20. XX wieku to czas kontynuacji studiów prawniczych na Sorbonie w Paryżu. W latach 30. jego wiedza prawnicza była tak powszechnie uznawana, że często tytułowano go „dr Alechinem”. Życie Aleksandra Alechina zakończyło się 24 marca 1946 roku w Estoril w Portugalii, w wieku 53 lat. Do dziś pozostaje on jedynym mistrzem świata w historii, który zmarł, dzierżąc aktualny tytuł. Okoliczności jego śmierci do dziś nie zostały jednoznacznie wyjaśnione, co dodaje postaci Alechina dodatkowej aury tajemniczości.

Rodzina i życie prywatne Aleksandra Alechina

Kluczowym momentem w życiu osobistym Aleksandra Alechina, który miał bezpośredni wpływ na jego dalsze losy i możliwość opuszczenia Rosji, było jego drugie małżeństwo. 15 marca 1921 roku poślubił Annelise Rüegg, szwajcarską dziennikarkę i delegatkę Kominternu. Annelise była od niego o trzynaście lat starsza, jednak to właśnie to małżeństwo otworzyło mu drzwi do legalnego wyjazdu z Rosji Radzieckiej. Choć fakty dotyczące innych członków jego rodziny są ograniczone, fakt ten podkreśla znaczenie jego życia prywatnego dla jego globalnej kariery szachowej.

Kariera szachowa Aleksandra Alechina

Początki i wczesne sukcesy

Pierwsza znana partia Aleksandra Alechina miała miejsce w wieku zaledwie 10 lat. Rozegrał ją w turnieju korespondencyjnym, który rozpoczął się 3 grudnia 1902 roku. Już wtedy można było dostrzec jego niezwykły talent do gry na szachownicy. Jego wczesne sukcesy turniejowe szybko zaczęły przyciągać uwagę. W 1909 roku, mając zaledwie 16 lat, Aleksander Alechin wygrał Wszechrosyjski Turniej Amatorski w Petersburgu. To zwycięstwo ugruntowało jego pozycję jako jednego z najsilniejszych graczy w Rosji, zapowiadając przyszłe triumfy na arenie międzynarodowej.

Według popularnej opowieści, tytuł „arcymistrza szachowego” został mu formalnie nadany przez cara Mikołaja II. Miało to miejsce po zajęciu przez niego trzeciego miejsca w prestiżowym turnieju w Petersburgu w 1914 roku, gdzie ustąpił jedynie dwóm ówczesnym gigantom szachowym: Emanuelowi Laskerowi i José Raúl Capablance. To wydarzenie było ważnym kamieniem milowym w jego karierze, potwierdzając jego status jako czołowego gracza na świecie, nawet przed oficjalnym rozegraniem meczu o tytuł mistrza świata.

Zdobycie i obrona tytułu Mistrza Świata

Zdobycie Mistrzostwa Świata (1927)

Jednym z najbardziej doniosłych momentów w karierze Aleksandra Alechina było zdobycie tytułu Mistrza Świata w 1927 roku. W emocjonującym meczu rozegranym w Buenos Aires zmierzył się z urzędującym mistrzem, José Raúlem Capablancą. Wynik meczu +6−3=25 był ogromnym zaskoczeniem dla świata szachów, ponieważ wcześniej Alechin nigdy nie zdołał wygrać z Capablancą ani jednej partii. To zwycięstwo nie tylko przyniosło mu najwyższe szachowe wyróżnienie, ale także ugruntowało jego pozycję jako jednego z najsilniejszych graczy w historii.

Zdobycie tytułu Mistrza Świata w 1927 roku było przełomowym momentem dla Aleksandra Alechina, potwierdzając jego potencjał i determinację.

Utrata i odzyskanie tytułu

Droga Alechina do utrzymania tytułu nie była pozbawiona wyzwań. W 1935 roku niespodziewanie stracił tytuł mistrza świata na rzecz holenderskiego arcymistrza Maxa Euwe. Jednak jego determinacja i siła woli pozwoliły mu na odzyskanie prymatu. Już w 1937 roku, w meczu rewanżowym, Aleksander Alechin pokonał Euwe i ponownie zasiadł na szachowym tronie. Ten fakt świadczy o jego niezwykłej odporności psychicznej i nieustępliwości w dążeniu do celu, co czyniło go groźnym rywalem dla każdego szachisty.

Osiągnięcia w turniejach i Olimpiadach Szachowych

Aleksander Alechin wielokrotnie reprezentował Francję na Olimpiadach Szachowych, piastując zaszczytne stanowisko pierwszej szachownicy. W każdym z pięciu swoich występów zdobywał indywidualne nagrody, co świadczy o jego niezmiennie wysokiej formie i wkładzie w sukcesy drużyny narodowej. Jego osiągnięcia turniejowe były imponujące, a początek lat 30. XX wieku to okres jego absolutnej dominacji na światowej scenie. W tym czasie wygrywał najważniejsze zawody z ogromną przewagą nad konkurencją, co potwierdzało jego status jako niepokonanego mistrza świata.

Wkład teoretyczny w teorię szachową

Aleksander Alechin jest uznawany nie tylko za wybitnego gracza, ale również za znaczącego teoretyka szachowego. Jego nazwiskiem nazwano popularne otwarcie szachowe znane jako „Obrona Alechina” (rozpoczynający się posunięciach 1.e4 Sf6), która stanowi świadectwo jego wkładu w rozwój teorii otwarć szachowych. Ponadto, sam wprowadził liczne innowacje w wielu innych wariantach debiutowych, wzbogacając literaturę szachową i inspirując kolejne pokolenia graczy. Jego głębokie zrozumienie gry i pomysłowość na szachownicy miały trwały wpływ na rozwój strategii i taktyki szachowej, kształtując styl gry wielu późniejszych wybitnych arcymistrzów.

Osiągnięcia i rekordy Aleksandra Alechina

Aleksander Alechin słynął z niezwykłych umiejętności i zdolności do bicia rekordów. Wielokrotnie udowadniał swoją potęgę w grze symultanicznej „na ślepo”, czyli bez patrzenia na szachownicę. W 1924 roku w Nowym Jorku zmierzył się jednocześnie z 26 przeciwnikami, ustanawiając wówczas rekord świata. Rok później, w Paryżu, poprawił ten wynik, grając z 28 graczami. Te wyczyny świadczyły nie tylko o jego doskonałej pamięci i koncentracji, ale także o jego charyzmie i umiejętności przyciągania uwagi publiczności.

Początek lat 30. XX wieku to okres absolutnej dominacji Aleksandra Alechina w świecie szachów. Wygrywał najważniejsze turnieje z tak znaczną przewagą nad konkurencją, że jego zwycięstwa stały się niemal pewne. Jego styl gry, charakteryzujący się niezwykłą agresją i wyobraźnią, połączony z perfekcyjną techniką pozycyjną, sprawiał, że był on niezwykle trudnym rywalem. Ta dominacja potwierdzała jego status jako najlepszego gracza na świecie w tamtym okresie, a jego nazwisko stało się synonimem szachowej doskonałości.

Wojna i doświadczenia życiowe Aleksandra Alechina

Internowanie podczas I wojny światowej

Wybuch I wojny światowej zastał Aleksandra Alechina w Mannheim, gdzie brał udział w turnieju szachowym. Jako obywatel Imperium Rosyjskiego, państwa walczącego z Niemcami, został internowany wraz z innymi rosyjskimi graczami w Rastatt. Okres ten był z pewnością trudnym doświadczeniem, odrywającym go od szachowej aktywności i stawiającym w obliczu niepewności wojennej.

Losy podczas wojny domowej w Rosji

Okres wojny domowej w Rosji był dla Alechina szczególnie dramatyczny. W 1919 roku został oskarżony o powiązania z kontrwywiadem Białych i osadzony w celi śmierci przez odeską Czekę. Na Zachodzie krążyły nawet plotki o jego śmierci. Udało mu się jednak uniknąć najgorszego, co było wynikiem szczęśliwych zbiegów okoliczności lub interwencji, choć szczegóły tego wydarzenia pozostają niejasne. To doświadczenie z pewnością wpłynęło na jego decyzję o emigracji.

Oskarżenie o powiązania z kontrwywiadem i wyrok śmierci w Odessie w 1919 roku to jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w życiu Aleksandra Alechina.

Służba w Czerwonym Krzyżu

W letnich miesiącach 1916 roku, jeszcze przed formalną emigracją, Aleksander Alechin wykazał się postawą obywatelską. Służył w Związku Miast, rosyjskim odpowiedniku Czerwonego Krzyża, na froncie austriackim. Jego zadaniem była pomoc rannym żołnierzom, co świadczy o jego zaangażowaniu w pomoc humanitarną w trudnych czasach wojennych.

Kontrowersje i skandale związane z Aleksandrem Alechinem

Relacje z nazistami

Podczas II wojny światowej Aleksander Alechin znalazł się w ogniu krytyki ze względu na swoje zaangażowanie w turnieje organizowane przez III Rzeszę. Brał udział w zawodach w Generalnym Gubernatorstwie i innych krajach okupowanych przez Niemców. Te działania wywołały pytania o jego motywacje i postawę moralną w obliczu okupacji.

Oskarżenia o antysemityzm

Jedną z najpoważniejszych kontrowersji związanych z Alechinem były jego publikacje o charakterze antysemickim. W 1941 roku w „Pariser Zeitung” ukazała się seria artykułów pod jego nazwiskiem, zatytułowana „Szachy żydowskie i aryjskie”. Zawierały one treści gloryfikujące „aryjski” styl gry i dyskredytujące szachistów pochodzenia żydowskiego. Po wojnie Aleksander Alechin próbował się wypierać autorstwa tych artykułów lub umniejszać ich znaczenie, jednak niesmak pozostał.

Unikanie rewanżu z Capablancą

Przez lata negocjacje w sprawie rewanżu z José Raúlem Capablancą, który pragnął odzyskać tytuł mistrza świata, kończyły się fiaskiem. Alechin stawiał zazwyczaj twarde warunki finansowe, domagając się od swojego rywala zebrania kwoty 10 000 dolarów w złocie. Była to suma zaporowa, która skutecznie uniemożliwiała zorganizowanie meczu, co budziło wątpliwości co do jego chęci faktycznego stoczenia tej walki.

Zarzuty o „poprawianie” partii

Alechin był również oskarżany przez niektórych krytyków o publikowanie w swoich książkach wersji partii, które w rzeczywistości nie miały miejsca lub zostały przez niego upiększone post factum. Chodziło o poprawianie błędów, dodawanie efektownych kombinacji, które nie wystąpiły w rzeczywistej grze, lub prezentowanie partii w sposób korzystniejszy dla siebie. Choć takie praktyki mogły podnosić walory literackie jego dzieł, podważały one ich autentyczność i rzetelność faktograficzną.

Ciekawostki z życia Aleksandra Alechina

Praca jako tłumacz

Przed pełnym poświęceniem się karierze szachowej, Aleksander Alechin przez krótki czas, w latach 1920–1921, pracował jako tłumacz dla Kominternu (Międzynarodówki Komunistycznej). Był to okres jego życia po emigracji z Rosji, który pozwolił mu na zdobycie środków do życia i dalszy rozwój.

Styl gry

Aleksander Alechin słynął z niezwykle agresywnego i wyobraźniowego stylu atakującego. Potrafił tworzyć skomplikowane kombinacje i prowadzić ofensywne ataki, które często zaskakiwały rywali. Jednocześnie jednak charakteryzował się perfekcyjną techniką pozycyjną, co czyniło go wszechstronnym i niezwykle trudnym do pokonania zawodnikiem. Jego styl gry inspirował wielu późniejszych wybitnych arcymistrzów i stanowił ważny element historii szachów.

Ostatnie negocjacje

W chwili śmierci w 1946 roku, Aleksander Alechin był w samym środku zaawansowanych rozmów dotyczących zorganizowania meczu o mistrzostwo świata. Jego potencjalnym rywalem miał być radziecki arcymistrz Michaił Botwinnik. Niestety, śmierć przerwała te plany, pozostawiając otwartą kwestię, jak potoczyłaby się ta prestiżowa konfrontacja.

Chronologia kariery Aleksandra Alechina

Kariera Aleksandra Alechina była długa i pełna znaczących wydarzeń, które można przedstawić w formie chronologicznej:

• 1902: Rozegranie pierwszej znanej partii w wieku 10 lat w turnieju korespondencyjnym.
• 1909: Zwycięstwo w Wszechrosyjskim Turnieju Amatorskim w Petersburgu w wieku 16 lat.
• 1914: Zajęcie trzeciego miejsca w prestiżowym turnieju w Petersburgu, co według legendy zaowocowało nadaniem tytułu arcymistrza przez cara Mikołaja II.
• 1921: Poślubienie Annelise Rüegg i wyjazd z Rosji.
• 1924: Ustanowienie rekordu świata w grze symultanicznej „na ślepo” w Nowym Jorku (26 przeciwników).
• 1925: Poprawa rekordu świata w grze symultanicznej „na ślepo” w Paryżu (28 przeciwników).
• 1927: Zdobycie tytułu Mistrza Świata w szachach po pokonaniu José Raúla Capablanki w meczu w Buenos Aires.
• 1935: Utrata tytułu mistrza świata na rzecz Maxa Euwe.
• 1937: Odzyskanie tytułu mistrza świata w meczu rewanżowym z Maxem Euwe.
• Lata 30. XX wieku: Okres absolutnej dominacji w światowych turniejach.
• Pięciokrotny udział w Olimpiadach Szachowych: Reprezentowanie Francji na pierwszej szachownicy z indywidualnymi nagrodami w każdym występie.
• 1946: Śmierć w Estoril, Portugalia, jako aktualny mistrz świata.

Nagrody i osiągnięcia Aleksandra Alechina

Aleksander Alechin zasłużył na miano jednego z najwybitniejszych szachistów w historii, czego dowodem są liczne nagrody i osiągnięcia:

• Mistrz Świata w Szachach (1927-1935, 1937-1946)
• Zdobywca indywidualnych nagród na pięciu Olimpiadach Szachowych (reprezentując Francję)
• Wielokrotny rekordzista świata w grze symultanicznej „na ślepo” (rekordy ustanowione w 1924 i 1925 roku)
• Zwycięzca licznych prestiżowych turniejów szachowych, zwłaszcza w latach 30. XX wieku, gdzie często osiągał miażdżącą przewagę nad konkurencją.
• Autor teoretycznych innowacji, w tym „Obrony Alechina”, nazwanej jego imieniem.

Aleksander Alechin, pomimo burzliwego życia i kontrowersyjnych wyborów, pozostaje postacią, która udowodniła, że niezłomna determinacja i pasja do szachów mogą prowadzić do najwyższych szczytów, nawet w obliczu największych trudności. Jego dziedzictwo w świecie szachów jest niezaprzeczalne, a jego nazwisko na zawsze pozostanie synonimem geniuszu i walki o szachowy tron.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Alekhine