Akbar: Earl Grey, Cejlon i historia słynnej herbaty

0

Akbar Wielki, urodzony 15 października 1542 roku jako Jalal-ud-din Muhammad Akbar, był trzecim cesarzem z dynastii Mogołów, panującym przez niemal pół wieku, od 11 lutego 1556 roku do 27 października 1605 roku. Jego rządy, trwające niemal 50 lat, uczyniły go jednym z najdłużej panujących i najważniejszych władców w historii subkontynentu indyjskiego. Znany z innowacji militarnych, reform administracyjnych i unikalnej polityki tolerancji religijnej, Akbar, mimo że nigdy nie nauczył się czytać ani pisać, posiadał rozległą wiedzę, którą zdobywał dzięki wieczornemu czytaniu książek. Był synem cesarza Humayuna i Hamidy Banu Begum, należąc do dynastii Timuridów, której założycielem był jego dziadek, Babur.

Jego życie osobiste obfitowało w ważne wydarzenia, w tym pierwsze małżeństwo w wieku zaledwie 9 lat z Ruqaiyą Sultan Begum, a także liczne kolejne związki, które często służyły budowaniu sojuszów politycznych. Akbar doczekał się licznych potomków, w tym synów: Hassana Mirzy, Hussaina Mirzy, Salima (który po jego śmierci objął tron jako cesarz Jahangir), Murada Mirzy i Daniyala Mirzy. Lata jego panowania to okres dynamicznego rozwoju imperium, reform administracyjnych i wojskowych, a także unikalnej polityki tolerancji religijnej, która na trwałe wpisała się w jego dziedzictwo.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na październik 2023 roku, Akbar Wielki miałby 581 lat.
• Żona/Mąż: Miał wiele żon, m.in. Ruqaiyę Sultan Begum, Salima Sultan Begum i Mariam-uz-Zamani.
• Dzieci: Miał licznych potomków, w tym synów: Hassana Mirzę, Hussaina Mirzę, Salima (późniejszego cesarza Jahangira), Murada Mirzę i Daniyala Mirzę.
• Zawód: Trzeci cesarz z dynastii Mogołów.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie i umocnienie Imperium Mogołów, przeprowadzenie reform administracyjnych, wojskowych i wprowadzenie polityki tolerancji religijnej.

Podstawowe informacje

Jalal-ud-din Muhammad Akbar, znany powszechnie jako Akbar Wielki, objął tron jako trzeci cesarz z dynastii Mogołów. Jego panowanie, trwające od 11 lutego 1556 roku do 27 października 1605 roku, było okresem stabilności i ekspansji, czyniąc go jednym z najbardziej wpływowych władców w historii Indii. Urodzony 15 października 1542 roku w twierdzy Amarkot w Rajputanie, Akbar przyszedł na świat w trudnych okolicznościach, gdy jego rodzice schronili się tam po ucieczce z pola bitwy. Należał do dynastii Timuridów, wywodzącej się od wielkiego zdobywcy Babura, który założył imperium.

Jako władca nosił dumne tytuły Padishah Ghazi oraz Shahenshah-e-Hind, co podkreślało jego pozycję jako „Króla Królów Indii”. **Długość jego panowania, obejmująca niemal pół wieku, pozwoliła mu na ugruntowanie władzy i przeprowadzenie licznych reform, które ukształtowały oblicze imperium na lata.** Jego pochodzenie dynastyczne, od strony ojca cesarza Humayuna i matki Hamidy Banu Begum, miało kluczowe znaczenie dla jego drogi do tronu i umocnienia pozycji dynastii Mogołów.

Życie osobiste i wczesne lata

Dzieciństwo Akbara, Jalal-ud-din Muhammad Akbara, było naznaczone wygnaniem ojca, co sprawiło, że nie dorastał w pałacowych luksusach. Wychowywał się w Kabulu pod opieką swoich stryjów, a czas ten poświęcał przede wszystkim nauce umiejętności przetrwania i walki, takich jak polowanie, bieganie i szermierka. Te wczesne doświadczenia ukształtowały jego silny charakter i determinację, które okazały się kluczowe w późniejszym życiu.

Jednym z najbardziej intrygujących aspektów jego biografii jest jego analfabetyzm. **Mimo że Akbar nigdy nie nauczył się czytać ani pisać, posiadał ogromną wiedzę, którą zdobywał dzięki wieczornemu czytaniu książek.** Jego edukacja odbywała się poprzez słuchanie, co świadczy o jego niezwykłej zdolności przyswajania informacji i głębokim zamiłowaniu do wiedzy.

Już w bardzo młodym wieku Akbar wkroczył w życie małżeńskie. W wieku zaledwie 9 lat został mianowany gubernatorem Ghazni, a w tym samym czasie poślubił swoją pierwszą żonę, Ruqaiyę Sultan Begum. W późniejszym życiu Akbar miał wiele żon, z których najważniejsze to Salima Sultan Begum oraz Mariam-uz-Zamani. Małżeństwa te miały nie tylko wymiar osobisty, ale przede wszystkim strategiczny, służąc cementowaniu sojuszów politycznych z lokalnymi władcami i umacnianiu pozycji imperium. Cesarz doczekał się licznego potomstwa, w tym synów:

• Hassan Mirza
• Hussein Mirza
• Salim (późniejszy cesarz Jahangir)
• Murad Mirza
• Daniyal Mirza

Kariera i panowanie: Polityka i wojskowość

Nagła śmierć ojca, Humayuna, 14 lutego 1556 roku, otworzyła przed czternastoletnim Akbarem drogę do tronu. Ze względu na jego młody wiek, faktyczną władzę jako regent przejął Bairam Khan, który odegrał kluczową rolę w umacnianiu pozycji młodego władcy i stabilizacji państwa. Ceremonia intronizacji Akbara odbyła się w wyjątkowych, polowych warunkach w Kalanaur w Pendżabie. Na specjalnie wybudowanej platformie, która przetrwała do czasów współczesnych, ogłoszono go „Królem Królów” w samym środku kampanii wojennej, co podkreślało jego determinację i gotowość do walki o władzę.

Akbar zrewolucjonizował armię mogołską, wprowadzając innowacje militarne, które pozwoliły mu na stworzenie tak zwanego „Imperium Prochu”. Kluczowym elementem tych zmian był system *mansabdari*, który wprowadził hierarchię rang cywilno-wojskowych, zapewniając sprawniejsze zarządzanie i lojalność wojska. Ponadto, cesarz postawił na nowoczesną artylerię, korzystając z pomocy Osmanów i Portugalczyków przy zakupie nowoczesnych rusznic i armat. **Te militarne usprawnienia okazały się kluczowe w jego kampaniach wojennych.**

Jednym z najważniejszych momentów w jego karierze była II bitwa pod Panipat w 1556 roku. Pod dowództwem Bairam Khana, armia Akbara pokonała siły Hemu. **To zwycięstwo było krytyczne, ponieważ triumf Akbara pozwolił na odzyskanie serca Indii i umocnienie jego władzy nad kluczowymi terytoriami.** W trakcie swojego panowania Akbar systematycznie powiększał terytorium imperium, podbijając m.in. Pendżab, Multan, Bengal (w latach 1572–1576), Gudźarat oraz regiony Radźputany. Jego nadrzędnym celem było zjednoczenie całego subkontynentu pod jednym, silnym panowaniem.

Administracja i gospodarka

Akbar stworzył wysoce scentralizowany system administracyjny, który zapewniał efektywne zarządzanie rozległym imperium. Jednym z jego kluczowych działań, mających na celu zapewnienie pokoju w zróżnicowanym religijnie państwie, było zniesienie podatków sekciarskich. **W szczególności zlikwidowano *jizya*, podatek nakładany na niemuzułmanów, co było znaczącym krokiem w kierunku równości i tolerancji.** Ta polityka sprzyjała integracji różnych grup społecznych i religijnych.

Pod rządami Akbara gospodarka Indii doświadczyła bezprecedensowego wzrostu, potrajając swoją wielkość i bogactwo. Stabilność polityczna i administracyjna, którą zapewnił cesarz, doprowadziła do bezprecedensowej ekspansji handlowej. Rozwój sieci dróg, promocja rzemiosła i wsparcie dla kupców przyczyniły się do dobrobytu państwa. To właśnie w tym okresie Indie stały się jednym z najbogatszych i najbardziej rozwiniętych gospodarczo regionów świata.

Architektura była kolejnym obszarem, w którym Akbar odcisnął swoje piętno. Cesarz przeniósł swój dwór do nowo wybudowanego miasta Fatehpur Sikri, które stało się symbolem jego potęgi i wizji. Jego rządy charakteryzowały się budową monumentalnych obiektów, łączących w sobie elementy stylów perskiego, timurydzkiego i indyjskiego. Te wspaniałe budowle, takie jak pałace, meczety i fortece, do dziś świadczą o artystycznym i architektonicznym kunszcie epoki.

Religia i filantropia

Akbar Wielki zapisał się w historii dzięki swojemu niezwykłemu, jak na tamte czasy, podejściu do różnorodności religijnej. Na swoich dworach gościł mędrców i uczonych wielu wyznań, w tym hinduistów, dżinistów, chrześcijan i zoroastryjczyków. Ta otwartość i dialog międzyreligijny miały na celu budowanie mostów porozumienia i wzajemnego szacunku między poddanymi imperium. **Był to przełomowy krok w kierunku pokojowego współistnienia różnych kultur i wierzeń.**

Rozczarowany ortodoksyjnym islamem i pragnąc stworzyć uniwersalną wizję duchową, Akbar ogłosił powstanie Din-i Ilahi. Była to synkretyczna wiara, która łączyła w sobie elementy islamu, hinduizmu, chrześcijaństwa i zoroastryzmu. Celem tej nowej doktryny było zjednoczenie poddanych pod wspólnym sztandarem duchowym, promowanie harmonii i lojalności wobec cesarza. Chociaż Din-i Ilahi nie zyskało masowego poparcia, stanowiło odważną próbę stworzenia uniwersalnej religii.

Warto wiedzieć: Polityka tolerancji religijnej Akbara, choć spotykała się z krytyką ze strony ortodoksyjnych muzułmanów, przyczyniła się do długotrwałego pokoju i stabilności w jego imperium, co z kolei sprzyjało rozwojowi gospodarczemu i kulturalnemu.

Śmierć i dziedzictwo

Cesarz Akbar zmarł 27 października 1605 roku w Fatehpur Sikri, w wieku 63 lat. Jego śmierć była wielką stratą dla imperium, które przez dekady budował i umacniał. **Jego następcą został jego syn, książę Salim, który przyjął imię Jahangir, kontynuując tym samym dynastię Mogołów.** Okoliczności śmierci cesarza, choć nie podane w szczegółach, zakończyły długi i bogaty okres panowania.

Akbar został pochowany w listopadzie 1605 roku w monumentalnym grobowcu w Sikandrze, niedaleko Agry. To imponujące mauzoleum, będące arcydziełem architektury mogołskiej, do dziś pozostaje jednym z najważniejszych zabytków historycznych i turystycznych w Indiach. Miejsce spoczynku cesarza jest świadectwem jego potęgi i trwałości jego dziedzictwa. Po śmierci nadano mu pośmiertny tytuł Arsh-Ashyani, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Tego, który gniazduje na boskim tronie”, podkreślając jego boskie przeznaczenie i wielkość.

Ciekawostki

Choć Akbar rządził Indiami, jego dwór i kultura były silnie przesiąknięte wpływami perskimi. To za jego czasów nastąpił prawdziwy rozkwit malarstwa miniaturowego oraz literatury pisanej w języku perskim, który stał się językiem dworu i administracji. Ta synteza kultur indo-perskich stworzyła unikalne dziedzictwo artystyczne i literackie, które do dziś fascynuje badaczy i miłośników sztuki.

Akbar utrzymywał również aktywne kontakty dyplomatyczne i handlowe z Europą, w szczególności z Portugalczykami. Pozwalało mu to na importowanie nowinek technicznych, takich jak zaawansowana broń palna, co wzmacniało jego potencjał militarny. Relacje te świadczą o jego otwartości na świat zewnętrzny i dążeniu do modernizacji swojego imperium, wykorzystując najlepsze dostępne technologie i wiedzę.

Podsumowując, panowanie Akbara Wielkiego stanowi przykład tego, jak polityka tolerancji i otwartość na różnorodność mogą budować silne i stabilne państwo, przynosząc dobrobyt i rozwój kulturalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Akbar