Agatha Christie, urodzona 15 września 1890 roku w Torquay, Anglii, jest legendarną brytyjską pisarką, która na stałe wpisała się w historię literatury jako najlepiej sprzedająca się autorka beletrystyki wszech czasów. Jej dzieła osiągnęły nakład przekraczający dwa miliardy egzemplarzy, czyniąc ją globalnym fenomenem. Uznawana za mistrzynię gatunku kryminału, stworzyła niezapomniane postacie takie jak Herkules Poirot i panna Marple, a jej sztuka „Pułapka na myszy” od dziesięcioleci cieszy się niesłabnącym powodzeniem na deskach teatrów. Jej drugie, szczęśliwe małżeństwo z archeologiem Maxem Mallowanem, trwało aż do jej śmierci w 1976 roku i stanowiło inspirację dla wielu jej prac.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na wrzesień 2024 roku, Agatha Christie miałaby 114 lat.
- Żona/Mąż: Związana była w sumie dwukrotnie. Pierwszym mężem był Archibald Christie, drugim archeolog Max Mallowan.
- Dzieci: Małżeństwo z Archibaldem Christie zaowocowało narodzinami córki, Rosalind Hicks.
- Zawód: Pisarka, autorka kryminałów.
- Główne osiągnięcie: Najlepiej sprzedająca się autorka beletrystyki wszech czasów, autorka najdłużej wystawianej sztuki teatralnej na świecie.
Podstawowe informacje o Agacie Christie
Pełne imię i nazwisko oraz tytuły
Agatha Christie przyszła na świat jako Agatha Mary Clarissa Miller. W ciągu swojego życia funkcjonowała pod kilkoma nazwiskami, z których najpowszechniejsze to Agatha Christie oraz, po drugim małżeństwie, Lady Mallowan. Jej wybitny wkład w literaturę światową został uhonorowany przez królową Elżbietę II, która w 1971 roku nadała jej tytuł Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE). Było to jedno z najwyższych odznaczeń państwowych, podkreślające znaczenie jej dorobku dla kultury.
Data i miejsce urodzenia
Agatha Mary Clarissa Miller, znana światu jako Agatha Christie, urodziła się 15 września 1890 roku w malowniczym Torquay, w hrabstwie Devon w Anglii. Jej narodziny miały miejsce w zamożnej rodzinie z klasy średniej, co zapewniło jej odpowiednie warunki do rozwoju, choć droga do literackiej kariery nie była od razu łatwa. Torquay, nadmorskie miasteczko, stało się kolebką jednej z najwybitniejszych postaci w historii literatury kryminalnej.
Status najlepiej sprzedającej się autorki
Agatha Christie jest powszechnie uznawana za najlepiej sprzedającą się autorkę beletrystyki wszech czasów. Jej dzieła osiągnęły niewiarygodny nakład przekraczający dwa miliardy egzemplarzy na całym świecie. Ten oszałamiający wynik świadczy o ogromnej popularności i uniwersalności jej twórczości. Co więcej, według danych UNESCO, Agatha Christie jest również najczęściej tłumaczonym autorem indywidualnym na świecie. Ta zdolność do tworzenia intrygujących historii, które przekraczają bariery językowe i kulturowe, uczyniła ją globalnym fenomenem literackim. Wiele z jej powieści, takich jak „Morderstwo w Orient Expressie” czy „Zabójstwo Rogera Ackroyda”, stało się klasykami gatunku kryminału.
Rodzina i życie prywatne Agaty Christie
Pierwsze małżeństwo z Archibaldem Christie
W 1914 roku Agatha Mary Clarissa Miller poślubiła Archibalda „Archiego” Christie, oficera Royal Artillery. Para poznała się dwa lata wcześniej, w 1912 roku. Z tego związku narodziła się córka, Rosalind Hicks. Niestety, ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1928 roku, gdy Archie związał się z inną kobietą. To wydarzenie miało znaczący wpływ na życie osobiste pisarki.
Drugie małżeństwo z Maxem Mallowanem
W 1930 roku Agatha Christie po raz drugi wyszła za mąż, tym razem za archeologa Maxa Mallowana. Ich spotkanie miało miejsce podczas jednej z podróży Agathy na Bliski Wschód, która później stała się inspiracją dla wielu jej dzieł. To małżeństwo okazało się niezwykle udane i trwało aż do śmierci pisarki w 1976 roku. Podróże z Maxem Mallowanem dostarczyły pisarce autentycznych detali i inspiracji do tworzenia atmosfery w powieściach takich jak „Śmierć na Nilu”.
Warto wiedzieć: Jedyną córką Agathy Christie była Rosalind Hicks, owoc jej pierwszego małżeństwa z Archibaldem Christie.
Kariera literacka Agaty Christie
Trudne początki i debiut
Droga Agathy Christie do literackiego sukcesu nie była łatwa. Jej pierwsze prace zostały odrzucone przez sześciu wydawców. Przełom nastąpił w 1920 roku, kiedy to opublikowano jej pierwszą powieść detektywistyczną „Tajemnicza historia w Styles” (The Mysterious Affair at Styles). Książka ta wprowadziła na karty literatury jednego z jej najsłynniejszych bohaterów – belgijskiego detektywa Herkulesa Poirot.
Stworzenie kultowych postaci: Herkules Poirot i Jane Marple
Agatha Christie jest autorką 66 powieści detektywistycznych i 14 zbiorów opowiadań. Jej geniusz polegał na stworzeniu niezapomnianych postaci, takich jak belgijski detektyw Herkules Poirot, znany ze swojej pedantycznej dokładności, oraz starsza pani detektyw-amator, panna Jane Marple. Panna Marple, z pozoru zwyczajna starsza kobieta z angielskiej wsi, posiadała niezwykłą zdolność do rozwiązywania zagadek, opierając się na swojej głębokiej wiedzy o ludzkiej naturze. Po raz pierwszy pojawiła się w powieści „Morderstwo na plebanii”.
Warto wiedzieć: Agatha Christie stworzyła dwóch najbardziej rozpoznawalnych detektywów w historii literatury: Herkulesa Poirot oraz pannę Jane Marple.
Twórczość pod pseudonimem Mary Westmacott
Oprócz swoich kultowych powieści detektywistycznych, Christie napisała również sześć powieści obyczajowych pod pseudonimem Mary Westmacott. Pod tym pseudonimem autorka eksplorowała bardziej intymne i psychologiczne aspekty ludzkich relacji, prezentując inny, choć równie uzdolniony, aspekt swojego talentu literackiego.
Rekordy teatralne: „Pułapka na myszy”
Talent Agathy Christie wykraczał poza prozę. Napisała ona również najdłużej wystawianą sztukę świata – kryminał „Pułapka na myszy” (The Mousetrap). Premiera spektaklu odbyła się w 1952 roku w londyńskim West Endzie i od tego czasu cieszy się nieprzerwanym powodzeniem. Sukces „Pułapki na myszy” jest dowodem na to, że umiejętność budowania napięcia i zaskakujących zwrotów akcji, którą Christie doskonale opanowała w swoich powieściach, doskonale sprawdza się również na deskach teatru.
Nagrody i osiągnięcia
Uznanie branżowe
W 2013 roku, w prestiżowym głosowaniu zorganizowanym przez stowarzyszenie Crime Writers’ Association, w którym wzięło udział 600 profesjonalnych pisarzy, Christie została uznana za najlepszą autorkę kryminałów wszech czasów. Dodatkowo, jej książka „Zabójstwo Rogera Ackroyda” zdobyła tytuł najlepszej powieści kryminalnej w historii. Te wyróżnienia podkreślają jej trwałe dziedzictwo i niekwestionowany wpływ na rozwój gatunku kryminału.
Tytuł Dame Commander of the Order of the British Empire
W uznaniu jej monumentalnego wkładu w literaturę światową, królowa Elżbieta II nadała Agacie Christie tytuł Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE) w 1971 roku. Było to jedno z najwyższych państwowych odznaczeń, symbolizujące najwyższy szacunek dla jej osiągnięć literackich i globalnego wpływu.
| Rok | Nagroda/Wyróżnienie | Opis |
|---|---|---|
| 1971 | Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE) | Nadane przez królową Elżbietę II za wybitny wkład w literaturę światową. |
| 2013 | Najlepsza autorka kryminałów wszech czasów | Uznana w głosowaniu 600 profesjonalnych pisarzy ze stowarzyszenia Crime Writers’ Association. |
| 2013 | Najlepsza powieść kryminalna w historii (za „Zabójstwo Rogera Ackroyda”) | Tytuł przyznany w tym samym głosowaniu co wyżej wymienione. |
Doświadczenia zawodowe i ich wpływ na twórczość
Praca w aptece i wiedza o truciznach
Podczas obu wojen światowych Agatha Christie aktywnie angażowała się w działania wojenne, służąc w ambulatoriach szpitalnych i aptekach. Pracując w aptece, zdobyła gruntowną wiedzę na temat farmakologii i różnorodnych trucizn. Ta wiedza pozwoliła jej na konstruowanie precyzyjnych i realistycznych opisów morderstw w swoich książkach.
Pasja archeologiczna
Drugie małżeństwo Agathy Christie z archeologiem Maxem Mallowanem otworzyło przed nią fascynujący świat starożytnych cywilizacji. Spędzając kilka miesięcy w roku na Bliskim Wschodzie, aktywnie uczestniczyła w pracach wykopaliskowych. Ta pasja i zaangażowanie w archeologię stały się potężnym źródłem inspiracji dla jej twórczości. Wiele z jej dzieł, w tym słynna powieść „Śmierć na Nilu”, czerpie z atmosfery i scenerii Bliskiego Wschodu.
Kontrowersje i skandale
Tajemnicze zaginięcie w 1926 roku
Grudzień 1926 roku był okresem niezwykle trudnym dla Agathy Christie. Po śmierci matki i w obliczu informacji o zdradzie męża, pisarka zniknęła na 11 dni. Została odnaleziona w hotelu w Harrogate, gdzie zameldowała się pod nazwiskiem kochanki swojego męża. Twierdziła później, że cierpiała na amnezję, co jest jednym z najbardziej zagadkowych epizodów w jej biografii.
Ciekawostki i mniej znane fakty
Edukacja domowa i samodzielna nauka czytania
Agatha Christie nie uczęszczała do tradycyjnej szkoły podstawowej. Dzięki własnej, wrodzonej ciekawości i inteligencji, mała Agatha nauczyła się czytać samodzielnie już w wieku zaledwie 4 lat. Ta wczesna samodzielność w zdobywaniu wiedzy zapowiadała jej przyszłe sukcesy.
Niedoszła kariera muzyczna
W młodości Agatha Christie wykazywała talent muzyczny. Uczyła się śpiewu operowego i gry na pianinie. Przez pewien czas marzyła o karierze profesjonalnej koncertującej pianistki. Jednak z czasem zrezygnowała z tych ambicji, decydując się ostatecznie poświęcić się pisaniu.
Agatha Christie dowodzi, że pasja i zdobyta wiedza, nawet z pozornie odległych dziedzin, mogą stać się nieocenionym źródłem inspiracji, prowadząc do dzieł o ponadczasowym charakterze.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarła Agatha Christie?
Agatha Christie zmarła z przyczyn naturalnych, w wyniku komplikacji związanych z chorobą serca. Zmarła w swoim domu w Wallingford w Oxfordshire.
Jakie są najlepsze książki Agathy Christie?
Wybór „najlepszych” książek Agathy Christie jest subiektywny, ale do najczęściej polecanych i docenianych należą „Morderstwo Rogera Ackroyda”, „I nie było już niewinnych” oraz „Śmierć na Nilu”. Warto również sięgnąć po „Zwierciadło pęka w odłamków stos” czy „Zabójstwo w Orient Expressie”.
Co się stało z Agatha Christie?
Agatha Christie zmarła w wieku 85 lat w swoim domu. Po śmierci została pochowana na cmentarzu w rodzinnym hrabstwie Devon. Jej twórczość nadal cieszy się ogromną popularnością na całym świecie.
Jakie książki napisała Agatha Christie?
Agatha Christie napisała ponad 60 powieści kryminalnych, a także opowiadania i sztuki teatralne. Stworzyła tak ikoniczne postacie jak Hercules Poirot i Miss Marple, które pojawiły się w wielu jej dziełach.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Agatha_Christie
